إصلاح بانكارت بالمنظار

Tekrarlayan omuz çıkıkları, özellikle genç ve aktif bireylerde omuz ekleminin dengesini bozarak günlük yaşamı ve sportif aktiviteleri ciddi şekilde kısıtlayabilir. Bu sorunun temelinde genellikle omuz yuvasını çevreleyen labrum adı verilen kıkırdak benzeri dokunun, tekrarlayan çıkıklar sonucu glenoid kemikten ayrılması yatar. İşte bu yırtığa Bankart lezyonu adı verilir. Bankart lezyonu, omuzun stabilitesini sağlayan temel yapılardan birinin hasar görmesi anlamına gelir ve tedavi edilmediğinde yeni çıkıklara zemin hazırlar.

Artroskopik Bankart tamiri, bu ayrılmış labrumun, ucunda ipler bulunan özel vidalar (sütür ankor) yardımıyla yırtıldığı yere geri dikilerek sabitlenmesini sağlayan kapalı (minimal invaziv) bir ameliyattır. Bu işlem, bir yandan eklem stabilitesini yeniden kazandırırken, diğer yandan eklem hareket açıklığını koruyarak omuz fonksiyonlarının geri kazanılmasına olanak tanır.

Bankart Nedir?

Bankart, omuz çıkığı sonrası oluşan özel bir yumuşak doku yaralanmasıdır. Omuz ekleminde yer alan ve eklem başını yuvasında tutmaya yardımcı olan labrum adı verilen halka şeklindeki kıkırdak benzeri yapı, özellikle öne doğru gerçekleşen çıkıklarda glenoid kemiğin ön-alt kenarından ayrılır. Bu yırtığa Bankart lezyonu denir.

Bankart lezyonu, omuzun stabilitesini sağlayan en önemli yapılardan birinin bozulması anlamına gelir. Tedavi edilmediğinde, omuzun tekrar çıkma riski artar ve her çıkık sonrası bu yapı daha da zayıflar. Bu nedenle tekrarlayan omuz çıkığı yaşayan bireylerde Bankart lezyonunun tanınması ve uygun şekilde tedavi edilmesi büyük önem taşır.

Kemiksel Bankart Nedir?

Kemiksel Bankart, omuz çıkığı sırasında yalnızca labrumun değil, aynı zamanda labrumun tutunduğu glenoid kemiğin (omuz yuvasının) ön-alt kenarından bir parça kopmasıyla oluşan yaralanmadır. Yani bu durumda hem yumuşak doku (labrum) hem de kemik birlikte zarar görür.

Bu tip yaralanmalar, omuz çıkığı sonrası eklem yuvasının şeklinin bozulmasına ve yüzeyinin küçülmesine neden olur. Özellikle kırık parça, glenoid yüzeyin %20-30’undan fazlasını oluşturuyorsa, omuzun stabilitesi ciddi şekilde etkilenir ve cerrahi tedavi gerekliliği doğar.

Kemiksel Bankart lezyonları, artroskopik yöntemle sabitlenerek hem glenoid kemiğin anatomik bütünlüğü yeniden oluşturulur hem de omuzun çıkmaya eğilimli yapısı düzeltilmiş olur.

Bankart Tamiri Nedir?

Bankart tamiri, tekrarlayan ön omuz çıkıklarına neden olan Bankart lezyonunun cerrahi olarak onarılması işlemidir. Bu ameliyatın amacı, omuz eklemini stabilize eden labrum dokusunun tekrar glenoid kemiğe (omuz yuvasına) sabitlenmesidir.

Omuz çıkığı sırasında yırtılan labrum, omuz başının eklem içinde stabil kalmasını sağlayan ana yapılardan biridir. Labrum glenoid kenarından ayrıldığında, omuz çıkmaya daha yatkın hale gelir. Bankart tamiri, bu ayrılmış labrumun ucunda ipler bulunan özel vidalar (sütür ankor) yardımıyla orijinal yerine dikilerek sabitlenmesini sağlar.

Genellikle artroskopik (kapalı) yöntemle yapılan bu ameliyat, minimal doku hasarıyla gerçekleştirilir. Bankart tamiri sayesinde omuzun tekrar çıkma riski azalır, eklem stabilitesi sağlanır ve hastanın omuz fonksiyonları geri kazanılır.

Bankart Tamiri Kimler İçin Uygundur?

Bankart tamiri, özellikle tekrarlayan ön omuz çıkığı yaşayan hastalar için uygulanan etkili bir cerrahi yöntemdir. Her çıkık, omuz eklemini stabilize eden yapılarda daha fazla hasara yol açar ve yeni çıkıkların önünü açar. Bu nedenle Bankart lezyonuna bağlı omuz instabilitesinde cerrahi tedavi gündeme gelir.

Aşağıdaki durumlarda artroskopik Bankart tamiri önerilir:

• 2 veya daha fazla kez ön omuz çıkığı geçirmiş olanlar
• İlk çıkık sonrası MR’da Bankart lezyonu veya kemik hasarı saptananlar
• Özellikle 20 yaş altı bireylerde, ilk çıkık sonrası Bankart lezyonu tespit edilmişse (çıkığın tekrarlama riski çok yüksektir)
• Temas sporu yapan ya da omuz eklemini yoğun kullanan sporcular
• Fizik tedaviye rağmen omuzda güvensizlik, boşalma veya çıkacakmış hissi yaşayanlar
• MR veya artroskopide ön-alt labrum yırtığı (Bankart) doğrulanmış hastalar
• Eklem gevşekliği (hiperlaksisite) ile birlikte tekrarlayan çıkık öyküsü bulunanlar

Doğru hasta grubunda yapılan Bankart tamiri, omuzun tekrar çıkmasını önlerken, stabiliteyi geri kazandırır ve fonksiyonel sonuçlar açısından yüksek başarı sağlar.

Bankart Tamiri ve Remplissage Ameliyatı Birlikte Uygulanabilir

Artroskopik Bankart tamiri, tekrarlayan ön omuz çıkığı tedavisinde temel cerrahi yöntemdir. Ancak bazı hastalarda, omuz başında oluşan Hill-Sachs lezyonu büyük ve eklemle temas eden bir konumdaysa, tek başına Bankart tamiri yetersiz kalabilir. Bu durumda cerrahiye ek olarak Remplissage adı verilen ikinci bir işlem yapılır.

Remplissage, Hill-Sachs defektinin arka kapsül ve infraspinatus tendonuyla doldurulması işlemidir. Bu teknik sayesinde omuz başı öne kaymaya karşı ek bir mekanik engelle korunur. Özellikle orta-büyük boyutlu Hill-Sachs lezyonu olan hastalarda, Bankart tamiri ile birlikte Remplissage yapılması, omuzun yeniden çıkma riskini belirgin şekilde azaltır.

Bankart Lezyonu Ameliyatı Sonrası İyileşme Süreci

Artroskopik Bankart tamiri sonrası iyileşme, planlı bir şekilde ilerleyen ve hem dokuların iyileşmesini hem de omuz fonksiyonlarının geri kazanılmasını amaçlayan bir süreçtir. Tedavi başarısı büyük ölçüde ameliyat sonrası döneme ve rehabilitasyon sürecine uyuma bağlıdır.

1. Dönem: İlk 6 Hafta – Koruma ve Pasif Hareketler

• Omuz, özel bir kol askısı ile sabitlenir.
• Amaç, labrumun kemiğe güvenli şekilde tutunmasına olanak tanımaktır.
• Bu dönemde omuz tam hareketsiz bırakılmaz; fizyoterapist eşliğinde pasif hareket egzersizleri yapılır.
• Sadece dirsek, el ve el bileği serbestçe hareket ettirilir.

 2. Dönem: 6. – 12. Hafta – Hareket Açıklığı ve Kas Kontrolü

• Askı çıkarılır ve aktif omuz egzersizlerine geçilir.
• Omuz hareket açıklığı (ROM) kademeli olarak artırılır.
• Kas gücünü yeniden kazanmak için izometrik ve izotonik egzersizler başlanır.
• Günlük yaşam aktivitelerine dönüş mümkündür, ancak omza yük bindirici hareketlerden kaçınılmalıdır.

 3. Dönem: 3. – 6. Ay – Fonksiyonel Geri Dönüş

• Omuz fonksiyonu büyük ölçüde geri kazanılır.
• Temas içermeyen sporlara dönüş 3. aydan itibaren mümkündür.
• Temas sporları için dönüş genellikle 4 ila 6 ay arasında, değerlendirme sonrası planlanır.

Bankart Tamiri Ameliyatı Kimler İçin Uygun Değildir?

Her omuz çıkığı hastası Bankart tamirinden fayda görmez. Bazı durumlarda, yalnızca labrum onarımı yeterli olmaz veya uygulanabilir değildir. Bu gibi vakalarda Bankart tamiri yerine farklı cerrahi yöntemler (örneğin Latarjet ameliyatı) gerekebilir.

Aşağıdaki hasta gruplarında yalnızca Bankart tamiri genellikle uygun değildir:

• Omuz yuvasında ciddi kemik kaybı olanlar
  (Glenoid kenarının %20’den fazlası eksikse, eklem stabilitesi sadece yumuşak doku tamiriyle sağlanamaz.)
• Humerus başında büyük Hill-Sachs lezyonu olanlar
  (Bu kemik hasarı omuz başının öne kaymasına neden oluyorsa ek destek gerekebilir.)
• Yüksek enerjili travmaya bağlı çoklu doku hasarı olanlar
• Hiperlaksitesi belirgin olan ve dokuları tamir tutmayan hastalar
  (Özellikle bağ dokusu hastalıkları olanlarda tamir yetersiz kalabilir.)
• Daha önce Bankart tamiri geçirmiş ve çıkık tekrarlamış hastalar
  (Revizyon cerrahilerde farklı prosedürler tercih edilir.)
• Çıkığın çok eski olduğu, labrumun tamamen kaybolduğu kronik vakalar
  (Bu durumda dikişle tutturulacak sağlam doku kalmamış olabilir.)
• Ameliyat sonrası rehabilitasyona uyum sağlayamayacak hastalar
  (Uygun iyileşme için fizik tedavi zorunludur.)

Her hasta, yaş, aktivite düzeyi, kemik yapı, yumuşak doku durumu ve spor geçmişi gibi faktörlerle birlikte ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Uygun cerrahi yönteme ortopedi uzmanı karar vermelidir.

Bankart Lezyonu Ameliyatı Olanlar

Ameliyat sonrası ilk haftaların zorlayıcı geçtiği de sıkça paylaşılan bir deneyimdir. Özellikle bankart lezyonu ameliyatı olanlar için kol askısıyla uyumaya alışmak ve tek kolla günlük ihtiyaçları karşılamak sabır gerektiren bir durum olarak öne çıkıyor. 

Ameliyat Sonrası İlk Haftalar

• Sıkça Duyulanlar: “İlk birkaç gün ağrılı geçti ama ilaçlarla kontrol altına alınabiliyor.”, “Kol askısıyla uyumak gerçekten çok zordu.”, “Yardım almadan giyinmek, yemek yemek gibi basit işler bile bir mücadeleydi.”

Fizik Tedavi Süreci

• Sıkça Duyulanlar: “Sabır en önemli şey. Gelişimi görmek için aylarca çalışmak gerekiyor.”, “İyi bir fizyoterapist hayat kurtarıyor.”, “Bazı egzersizler çok can sıkıcıydı ama omuzumun güçlendiğini hissetmek motive ediciydi.”

Uzun Dönem ve Spora Dönüş

• Sıkça Duyulanlar: “Omzumun yeniden çıkacağı korkusu olmadan uyumak harika bir duygu.”, “Keşke bu ameliyatı daha önce olsaydım.”, “Spora dönerken kendime güvenmem zaman aldı ama şimdi eskisinden daha dikkatli ve güçlüyüm.”

Artroskopik Bankart Tamiri ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Sonuç

Tekrarlayan omuz çıkıkları, ihmal edildiğinde hem günlük yaşamı hem de sportif performansı olumsuz etkileyen ciddi bir soruna dönüşebilir. Bu durumun altında yatan temel nedenlerden biri olan Bankart lezyonu, artroskopik olarak başarıyla tedavi edilebilmektedir. 

Artroskopik Bankart tamiri, minimal invaziv bir yöntemle hem omuz eklemine stabilite kazandırır hem de fonksiyonel hareket açıklığını korur. Özellikle doğru zamanda ve uygun hasta grubunda uygulandığında, uzun vadeli başarılı sonuçlar sağlar. Ameliyat kararı, hastanın yaşı, aktivite düzeyi, çıkık sayısı ve görüntüleme bulguları dikkate alınarak ortopedi uzmanı tarafından verilmelidir.