Tibial tüberkül osteotomisi, diz kapağı çıkıkları ve patellanın diz içinde dengesiz hareketi (patellofemoral instabilite) nedeniyle oluşan ağrı ve fonksiyon kaybının tedavisinde uygulanan etkili bir cerrahi yöntemdir. Aynı zamanda diz kapağının öne ve yana doğru yanlış izlediği durumlarda (patellar maltracking) da kalıcı bir çözüm sunar.
Tibial Tüberkül Osteotomisi Nedir?
Bu ameliyatta diz kapağının alt ucunu kaval kemiğine bağlayan yapı (tibial tüberkül), kemiğiyle birlikte kesilerek anatomik olarak yeni bir konuma yerleştirilir. Bu işleme osteotomi denir.
- Amaç, diz kapağının dizilim bozukluğunu düzeltmek ve diz kapağının tekrar çıkmasını önlemektir.
- Aynı zamanda diz kapağı altındaki kıkırdak yapıya binen yük azaltılarak ön diz ağrısı azaltılır.
- Patellofemoral kıkırdak problemleri olan, ancak total diz protezi için erken kabul edilen hastalarda bu yöntem ile eklem korunur.
Hangi Durumlarda Tibial Tüberkül Osteotomisi Yapılır?
Tibial tüberkül osteotomisi, iki ana klinik durumda uygulanır:
- Tekrarlayan diz kapağı çıkığı ve patellar instabilite: Diz kapağının yerinde duramayıp sık sık çıkması ya da çıkacak gibi hissettirmesi, hastada güvensizlik ve işlev kaybına neden olur. Tibial tüberkül osteotomisi, bu çıkıklara neden olan anatomik bozukluğu düzelterek dizin stabilitesini sağlar.
- Diz kapağı kıkırdak hasarı ve patellofemoral kireçlenme: Diz kapağı ekleminde kıkırdak aşınması, özellikle patellofemoral eklem bölgesinde yoğunlaştığında, ciddi ağrı ve hareket kısıtlılığına neden olabilir. Tibial tüberkülün pozisyonu değiştirilerek yük dağılımı düzenlenir ve eklem üzerindeki baskı azaltılır.
Bu iki temel endikasyona ek olarak:
- Diz kapağı ekleminde erken dönemde kıkırdak aşınması (ileri evrede olmayan patellofemoral kireçlenme)
- Patellofemoral ağrı sendromu
Fizyoterapi, iğne tedavileri veya diğer ameliyat dışı tedavilere yanıt alınamayan hastalar
gibi durumlarda da ameliyat gündeme gelebilir.
Patellofemoral Eklem Kireçlenmesinde (İzole Patellofemoral Osteoartrit) TTO Uygulaması
Tibial tüberkül osteotomisi, yalnızca diz kapağı instabilitesi olan genç hastalarda değil, aynı zamanda patella ile uyluk kemiği arasındaki eklemde (patellofemoral eklem) sınırlı kireçlenmesi (osteoartrit) olan hastalarda da uygulanabilir. Bu durum genellikle merdiven inip çıkarken, uzun süre otururken ya da yokuş aşağı yürürken ortaya çıkan ön diz ağrısı ile kendini gösterir.
Eğer kıkırdak hasarı yalnızca patellofemoral eklemle sınırlıysa ve diğer diz bölümleri sağlıklıysa, tibial tüberkülün öne ve içe kaydırılması sayesinde:
- Patella altındaki basınç azaltılır
- Kıkırdak hasarına neden olan yükleme yönü değiştirilir
- Ağrı kontrolü sağlanır
- Total diz protezi ihtiyacı ertelenebilir veya tamamen önlenebilir
Özellikle protez cerrahisi için genç olan hastalarda eklem koruyucu cerrahi olarak TTO oldukça avantajlıdır.
Tibial Tüberkül Osteotomisi MPFL Ameliyatı ile Kombine Edilebilir mi?
Evet. Tibial tüberkül osteotomisi sıklıkla MPFL rekonstrüksiyonu, kıkırdak onarımları veya trochleoplasti gibi işlemlerle kombine edilerek yapılır. Bu sayede diz kapağının hem yumuşak doku hem de kemik hizası düzeltilmiş olur.
Ameliyat Nasıl Yapılır?
- Anestezi: Genel (tamamen uyutularak) veya spinal (belden uyuşturarak)
- Artroskopi: İlk aşamada diz eklemi kamera ile görüntülenerek kıkırdak dokusu değerlendirilir, varsa ek problemler giderilir
- Açık cerrahi: Dizin ön kısmında 9–14 cm’lik kesi yapılır
- Tibial tüberkül osteotomisi: 6–8 cm’lik kemik parçası öne ve içe (anteromedializasyon) doğru kaydırılır ve 2–3 vida ile sabitlenir
- Drenaj: Gerektiğinde 1 gün süreyle cerrahi dren konur
- Dikişler: Genellikle eriyen (alınması gerekmeyen) dikişlerle kapatılır
Ameliyat Sonrası İyileşme Süreci
- İlk gün: Bacak atel ile sabitlenir, ayağa kalkma ve yürütme fizyoterapist eşliğinde başlar
- İlk 2–3 hafta: Çift koltuk değneği ve atel ile yürüyüş
- 3–5. hafta: Tek değnekle destekli yürüyüş, atel azaltılarak kullanılır
- 6. haftadan sonra: Yardımsız yürüyüş, kas güçlendirme egzersizleri
- 2–3 ay: Hafif aktiviteler (yüzme, sabit bisiklet)
- 6–8 ay: Koşu ve temaslı sporlara kontrollü dönüş
Diz Kapağı Çıkığı Ameliyatı – Tibial Tüberkül Osteotomisi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Vidalar çıkarılacak mı?
Bazı hastalar vidaları ciltte hissedebilir. Rahatsızlık yaratırsa, birkaç ay sonra küçük bir cerrahi ile çıkarılabilir.
Fizyoterapiye ne zaman başlanır?
Ameliyattan bir gün sonra hastanede başlanır. Taburculuk sonrası haftada 2 seansla devam edilir.
Ne zaman araba kullanabilirim?
Sağ diz ameliyatlarında 6. haftaya kadar araç kullanılması önerilmez. Sol diz ameliyatı geçirenler ağrı kesici kullanmıyorsa 3–6 hafta içinde araç kullanabilir.
Duş ne zaman alınabilir?
Su geçirmez pansumanla, oturarak ve dikkatli şekilde 3–4. günden itibaren duş alınabilir.
Ne zaman işe dönebilirim?
Masa başı işlerde 4–6 hafta, fiziksel güç gerektiren işlerde ise 10–12 hafta içinde işe dönüş planlanabilir.
Spor ve egzersizlere ne zaman başlanır?
2–3 ay içinde yüzme ve bisiklet gibi darbesiz sporlara başlanabilir. Koşu ve temaslı sporlar 6. aydan sonra değerlendirilir.
Sonuç
Tibial tüberkül osteotomisi, diz kapağı çıkıkları ve ön diz ağrısının kalıcı olarak giderilmesini sağlayan, eklemi koruyucu ve işlevsel bir ameliyattır. Uygun hasta seçimi, doğru cerrahi planlama ve fizik tedavi ile başarı oranı oldukça yüksektir.
👉 Ayrıca bakınız: Diz Kapağı Çıkıkları ve MPFL Ameliyatı
