Dupuytren Hastalığı Belirtileri ve Tedavisi

Dupuytren hastalığı nedir

Fasya, avuç içi cildini alttaki yapılara bağlayan bir doku tabakasıdır. Dupuytren hastalığında bu dokuda nodül denilen sertlikler ve ip gibi uzanan kordonlar oluşur. Ele gelen kordon tendonla karıştırılabilir; hastalığın başlangıçta etkilediği yapı tendondan daha yüzeydeki fasyadır.

Dupuytren iyi huylu bir hastalıktır ve kanser değildir. Ancak avuç içinde fark edilen her kitle Dupuytren hastalığı anlamına gelmez. Tanının muayene ile doğrulanması gerekir.

Dupuytren hastalığının belirtileri

• Avuç içinde cilde bağlı, küçük ve sert bir beze hissedilmesi.
• Avuç içi derisinde çukurlaşma veya çekilme ve parmağa doğru uzanan sert bir bant oluşması.
• Bir veya birkaç parmağın tam açılamaması ve zamanla avuç içine doğru bükülmesi.
• Eli cebe sokarken, eldiven giyerken, el sıkışırken veya yüz yıkarken zorlanma.

Hastalık genellikle ağrısızdır. Yeni oluşan nodüller bastırmakla hassas olabilir. Çoğunlukla aylar ve yıllar içinde ilerler; bazı kişilerde uzun süre yalnızca nodül olarak kalır. Her nodülün ilerleyip parmağı bükmesi beklenmez. Her iki el de etkilenebilir.

Dupuytren hastalığı neden olur ve kimlerde görülür

Kesin nedeni tam olarak bilinmez. Genetik yatkınlık önemlidir; ailede benzer el şekil bozukluğu bulunması riski artırır. İlerleyen yaşta ve erkeklerde daha sık görülür. Diyabet, sigara ve yüksek miktarda alkol kullanımı ile ilişkilidir; bu özelliklerin hiçbirinin bulunmadığı kişilerde de gelişebilir. Tek bir alışkanlık veya elin kullanımı hastalığın nedenini açıklamaz.

Dupuytren hastalığı nasıl teşhis edilir

Tanı çoğunlukla öykü ve el muayenesiyle konur. Nodüller ve kordonlar değerlendirilir; her parmağın hangi eklemden ne kadar büküldüğü ölçülür. Takipte bu ölçümler ve elin günlük işlerdeki kullanımı karşılaştırılır. Tipik bir Dupuytren hastalığında MR veya ultrason rutin olarak gerekli değildir. Kitlenin özellikleri farklıysa başka nedenleri ayırt etmek için görüntüleme istenebilir.

Masa testi nasıl yapılır

Elinizi, avuç içi aşağıya bakacak şekilde düz bir masaya yerleştirin. Avuç içiniz ve parmaklarınız masaya tam olarak temas etmiyorsa masa testi pozitiftir. Bu bulgu, özellikle parmakta bükülme de varsa, değerlendirme zamanının geldiğini gösterir. Parmakları zorlayarak masaya bastırmayın.

Masa testi tek başına tanı koydurmaz ve her eklemdeki kısıtlılığı aynı duyarlılıkla göstermez. Parmağınızın orta eklemi tam açılmıyorsa, elinizi masaya koyabiliyor olsanız bile muayene olmanız uygundur.

Avuç içinde sert beze her zaman Dupuytren hastalığı mıdır

Avuç içindeki kitleler, tendon kılıfı kisti veya başka yumuşak doku oluşumlarından kaynaklanabilir. Parmakta hareket sırasında takılma ve kilitlenme olması tetik parmağı düşündürebilir. Dupuytren hastalığında ise cilt altında ele gelen kordon ve giderek artan düzleştirme güçlüğü daha belirgindir. İki hastalık aynı elde birlikte de bulunabilir.

Damar şişmesi veya kemik çıkıntısı gibi hissedilen bir sertliğe bakarak Dupuytren tanısı konulamaz. Hızla büyüyen, belirgin ağrılı veya alışılmış görünümden farklı bir kitle ayrıca değerlendirilmelidir.

Dupuytren hastalığında ne zaman tedavi gerekir

Tedavi kararı yalnızca nodülün büyüklüğüne göre verilmez. Parmağın açılma kaybı, etkilenen eklem, ilerleme hızı ve elin kullanımındaki zorluk birlikte değerlendirilir. Elin masaya düz konulamaması veya eldiven giyme ve eli cebe sokma gibi işlerin zorlaşması önemli işaretlerdir.

Parmak kök ekleminde yaklaşık 30 derecelik düzleşme kaybı, girişimsel tedavinin sık değerlendirildiği düzeylerden biridir. Orta eklemdeki bükülme ise daha küçük açılarda da önem taşıyabilir. Bu eklemde uzun süren sertlik daha zor düzeltilebildiği için parmağın tamamen avuç içine kapanmasını beklemek uygun değildir. Karar, tek bir açı değerine göre verilmez.

Dupuytren kontraktüründe ameliyat dışı tedavi

Takip ve günlük yaşamın düzenlenmesi

Yalnızca nodülü olan, parmakları tam açılan ve el işlevi etkilenmeyen hastalarda takip yeterli olabilir. Elin görünümündeki değişiklikler ve masa testi izlenir. Avuç içine baskı yapan işlerde yumuşak eldiven veya sapı kalınlaştırılmış araç kullanmak rahatsızlığı azaltabilir.

El terapisi

Hafif hastalık ve küçük dereceli kontraktürlerde, elin rahat kullanımını ve hareketini desteklemek amacıyla kişiye uygun el terapisi değerlendirilebilir. Ancak egzersiz ve atelin kordonu ortadan kaldırdığı veya kontraktürün ilerlemesini durdurduğu gösterilmiş değildir. Zorlayıcı germe yapılmamalıdır.

Ağrılı nodüle kortikosteroid enjeksiyonu

Ağrılı ve hassas nodüllerde kortikosteroid enjeksiyonu düşünülebilir. Amaç nodüldeki hassasiyeti azaltmak ve bazı hastalarda sertliğin yumuşamasını sağlamaktır. Oluşmuş parmak bükülmesini düzeltmesi beklenmez; nodül yeniden belirginleşebilir. Enjeksiyon yerinde cilt renginde değişiklik, cilt altı yağ dokusunda incelme ve nadiren tendon kopması gibi riskleri vardır.

Kollajenaz enjeksiyonu

Clostridium histolyticum bakterisinden elde edilen kollajenaz, ele gelen belirgin bir kordonun parmağı büktüğü erişkin hastalarda kullanılan bir enzim tedavisidir. Kordonun içindeki kollajeni parçalayarak dokuyu zayıflatır. Sonraki seansta hekim parmağı kontrollü biçimde düzelterek kordonu gevşetir.

Parmak kök eklemindeki (MCP) bükülmelerde, orta eklemdekine (PIP) göre genellikle daha iyi düzelme elde edilir. Orta eklemde kalıcı sertlik ve tekrarlama daha fazla sorun oluşturabilir. Şişlik, morarma, ciltte yırtılma ve nadiren tendon yaralanması görülebilir.

Dupuytren tedavisinde kullanılan enjekte edilebilir kollajenazın ülkemizde ruhsatı bulunmamaktadır.

Perkütan iğne aponörotomisi

İğne fasyotomisi olarak da adlandırılan bu yöntemde, lokal anestezi altında ince bir iğneyle parmağı çeken kordon kesilerek gevşetilir. Büyük bir cilt kesisi açılmaz ve kordon dışarı çıkarılmaz. Bu işlem bir ilaç enjeksiyonu değildir.

Hafif kontraktürlerde, özellikle parmak kök eklemini büken uygun kordonlarda değerlendirilebilir. Ek hastalıkları nedeniyle açık ameliyatın uygun olmadığı kişilerde de bir seçenek olabilir. Orta eklemde düzelme daha sınırlı olabilir. İyileşme genellikle daha hızlıdır; açık sınırlı fasiektomiye göre düzelme daha az ve tekrarlama daha fazla olabilir. Ciltte açılma, sinir ve tendon yaralanması olası riskleridir.

Diğer yöntemler

Radyoterapinin erken hastalıkta yeri konusunda kanıtlar ve öneriler farklılık gösterir. Etkinliği kesinleşmiş rutin bir tedavi gibi sunulması uygun değildir.

Dupuytren ameliyatı nasıl yapılır

İğne yöntemi ve açık ameliyat arasında seçim yaparken kordonun yapısı, eklem sertliği, genel sağlık durumu ve tekrarlama olasılığı birlikte değerlendirilir. Hastanın elini hangi işlerde kullandığı ve beklentileri de kararın bir parçasıdır.

Sınırlı fasiektomi ameliyatında parmağı büken hastalıklı fasya ve kordonlar, çevredeki sinir ve damarlar korunarak çıkarılır. Amaç, kısalmış dokunun parmak üzerindeki çekmesini azaltmaktır. Bu işlem, yalnızca kordonun kesildiği fasyotomiden farklıdır.

Cilt de belirgin etkilenmişse veya hastalık daha önce ameliyat edilmiş bir bölgede tekrarlamışsa, hastalıklı deriyle birlikte dokunun çıkarıldığı dermofasiektomi gerekebilir. Oluşan alan, vücudun başka bir yerinden alınan deri greftiyle kapatılabilir. Her hastada deri grefti gerekmez.

Ameliyatın kapsamına göre lokal, bölgesel veya genel anestezi kullanılabilir. Çoğu hasta aynı gün evine dönebilir. İlerlemiş ve uzun süredir bükülü kalan parmaklarda, özellikle orta eklemde, ameliyattan sonra da bir miktar açılma kaybı kalabilir.

Dupuytren ameliyatının riskleri

Yara iyileşmesinde gecikme, enfeksiyon, iz hassasiyeti, parmakta sertlik ve uyuşma görülebilir. Sinir, damar veya tendon yaralanması ve nadiren uzun süren ağrı ile şişliğin eşlik ettiği kompleks bölgesel ağrı sendromu gelişebilir. İleri kontraktürlerde ve tekrar ameliyatlarda risk artabilir. İşlemden önce beklenen düzelme ve olası kısıtlılıklar konuşulmalıdır.

Dupuytren ameliyatından sonra iyileşme

İyileşme süresi yapılan işleme ve hastalığın derecesine bağlıdır. İğneyle gevşetmeden sonra günlük kullanıma dönüş genellikle daha hızlıdır. Açık fasiektomide yaranın iyileşmesi çoğunlukla 2–3 hafta sürer; hareket ve kavrama gücünün toparlanması daha uzun zaman alır. İleri olgularda iyileşme 2–3 aya uzayabilir. Deri grefti uygulanması bu planı değiştirebilir.

İlk dönemde elin yüksekte tutulması ve pansumanın korunması şişliği azaltmaya yardımcı olur. Parmak hareketlerine ne zaman başlanacağı, yara ve yapılan işlemin özelliklerine göre belirlenir. Elin ağır işte kullanılması ve araç kullanmaya dönüş, güvenli kavrama sağlandıktan sonra planlanır. Her hastaya aynı gün veya hafta sınırı verilmez.

Ameliyat sonrasında giderek artan ağrı, parmakta renk değişikliği veya soğukluk, belirgin uyuşma ya da pansumandan fazla akıntı olması durumunda cerrahi ekiple gecikmeden iletişime geçilmelidir.

Dupuytren hastalığında fizik tedavinin yeri

Fizik tedavi ve egzersiz, oluşmuş sert kordonu ortadan kaldırmaz. Masaj, ultrason veya germe uygulamalarının hastalığı güvenilir biçimde durdurduğu gösterilmiş değildir. Parmağı zorlayarak açmaya çalışmak yaralanmaya neden olabilir.

El terapisinin özellikle girişim veya ameliyat sonrasında önemli bir yeri vardır. Hedef; ödemi kontrol etmek, yaranın durumuna uygun hareketi sağlamak, parmağın bükülme ve açılmasını geliştirmek ve eli günlük kullanıma hazırlamaktır. Egzersizin türü ve sıklığı cerrah ile el terapisti tarafından belirlenir.

Atel her hastaya aynı süreyle verilmez. Gece atelinin bütün hastalarda rutin kullanılmasının ek yararı gösterilmemiştir. Düzelmenin korunmasında güçlük veya yeniden açılma kaybı varsa kişiye uygun atel planlanabilir. Atel kullanımı hastalığın bir daha tekrarlamayacağı anlamına gelmez.

Dupuytren hastalığı tedaviden sonra tekrarlar mı

Tedavi edilmiş parmakta yeniden kordon ve bükülme gelişebilir; daha önce etkilenmeyen başka bir parmakta da hastalık başlayabilir. Bu nedenle ameliyatın hastalık yatkınlığını tamamen ortadan kaldırması beklenmez. Tekrarlama olasılığı uygulanan yönteme, etkilenen ekleme, hastalığın özelliklerine ve takip süresine göre değişir.

2024 yılında yayımlanan, daha önce tedavi edilmemiş 302 hastayı içeren randomize çalışmada, üç aylık sonuçlar cerrahi, iğne fasyotomisi ve kollajenaz arasında benzerdi. İki yılda ise çalışmanın tanımladığı başarı cerrahi grubunda daha iyi korunmuştu. Bu sonuç, yöntem seçilirken erken iyileşme kadar sonucun ne kadar sürdüğünün de değerlendirilmesi gerektiğini gösterir. Her hasta için aynı yöntem uygun değildir.

Dupuytren ameliyatı olanların yorumları nasıl değerlendirilmelidir

Ameliyat geçiren bir kişinin deneyimi, hastaneye yatış ve el terapisi gibi süreçleri anlamaya yardımcı olabilir. Ancak başka bir hastanın sonucu, sizin parmağınızın ne kadar açılacağını veya ne zaman işe döneceğinizi göstermez. Ameliyat öncesi bükülmenin derecesi, etkilenen eklem, yapılan işlem ve takip süresi sonuçları değiştirir. Tedavi kararı, bu özellikler muayenede değerlendirilerek verilmelidir.

Dupuytren hastalığı için hangi doktora başvurulur

Avuç içinde sertlik veya parmakta açılma kaybı varsa el hastalıklarıyla ilgilenen bir ortopedi ve travmatoloji uzmanına ya da el cerrahına başvurulabilir. Yalnızca ağrıya göre beklemek uygun değildir; ağrısız bir bükülme de elin kullanımını kısıtlayabilir.

İlgili İçeriklerimiz

• Tetik Parmak
• El ve El Bileği Cerrahisi
• İğne Tedavileri