Çocuğunuz elinden tutulup kaldırıldıktan ya da kolu aniden çekildikten sonra bir kolunu kullanmamaya başladıysa, nedeni bakıcı dirseği olabilir. Halk arasında çocuklarda kol çıkması veya bebeklerde dirsek çıkması olarak anlatılan bu durum, küçük çocuklara özgü bir yarı çıkıktır. Hekim tarafından yerine oturtulduktan sonra çocukların çoğu dakikalar içinde kolunu yeniden kullanmaya başlar.
Bizi Google’da tercih edilen kaynak yapınYeni yazılarımız aramalarınızda öne çıksınEkleAncak kolunu kullanmayan her çocukta bakıcı dirseği yoktur. Özellikle düşme sonrası gelişen ağrıda kırık ve gerçek dirsek çıkığı da değerlendirilmelidir. Çocuğunuz kolunu aniden kullanmayı bıraktıysa aynı gün, gecikmeden muayene ettirin; evde yerine oturtmaya çalışmayın.
Hangi belirtilerde acile başvurmalısınız
Aşağıdaki bulgular bakıcı dirseğinin olağan görünümü değildir ve acil değerlendirme gerektirir:
- Elde soğukluk, solukluk ya da morarma; parmakları hareket ettirememe veya uyuşma.
- Belirgin şekil bozukluğu, hızla artan şişlik, açık yara veya şiddetli ve geçmeyen ağrı.
- Kolunu kullanmamaya ateş, kızarıklık veya belirgin halsizliğin eşlik etmesi.
Bakıcı dirseği nedir
Bakıcı dirseği, ön kol kemiklerinden radiusun dirseğe yakın başı ile onu çevreleyen halka biçimindeki bağın normal ilişkisinin bozulmasıdır. Bu bağa annüler ligament, yaralanmaya ise radius başı subluksasyonu denir. Küçük çocuklarda bağ ve kemik yapısı henüz gelişmekte olduğundan, hafif bir çekilme bile bu duruma yol açabilir.
Dadı dirseği ve çekilmiş dirsek aynı durum için kullanılan diğer adlardır. Buradaki sorun, dirsek ekleminin bütünüyle yerinden çıktığı travmatik dirsek çıkığından farklıdır.
Bakıcı dirseği kaç yaşında görülür
En sık 1–4 yaş arasında, özellikle 2 yaş civarında görülür. Daha küçük bebeklerde de oluşabilir. Beş yaşından sonra bağ ve kemik yapısı güçlendikçe olasılık azalır; daha büyük çocuklarda kol ağrısının başka nedenleri de özellikle araştırılır.
Çocuklarda kol çıkması neden olur
En sık neden, çocuğun eli veya el bileğinden tutularak koluna ani bir çekme kuvveti uygulanmasıdır. Çocuğu elinden kaldırmak, iki elinden tutup sallamak ya da yürürken düşmesini önlemek için kolunu aniden çekmek bu yaralanmaya yol açabilir.
Bazen aile belirgin bir çekilme olayı hatırlamaz. Küçük bebeklerde dönme sırasında kolun gövdenin altında kalıp çekilmesi de neden olabilir. Bununla birlikte, doğrudan düşme veya çarpma varsa durumu yalnızca bakıcı dirseği olarak kabul etmemek gerekir.
Bebeklerde ve çocuklarda kol çıkması belirtileri
En dikkat çekici belirti çocuğun bir kolunu kullanmayı bırakmasıdır. Oyuncağına uzanmaz, o eliyle bir şey tutmak istemez veya diğer elini kullanmayı tercih eder. Kolunu gövdesinin yanında, çoğu zaman dirseği hafif bükülü ve avuç içi aşağıya ya da gövdesine dönük tutar; bazen kol daha düz görünebilir.
İlk anda ağlayabilir. Sonrasında kolunu hareketsiz tuttuğunda sakinleşmesi, sorunun geçtiği anlamına gelmez. Özellikle kolunu döndürmeye veya hareket ettirmeye çalışınca yeniden ağlayabilir. Bazı çocuklar ağrıyı dirsek yerine el bileğinde gösterir.
Bakıcı dirseğinde genellikle belirgin şişlik, morarma ve şekil bozukluğu olmaz. Bu bulguların bulunması başka bir yaralanmayı düşündürür. Şişlik olmaması ise tek başına kırığı dışlamaz.
Bakıcı dirseği nasıl anlaşılır ve röntgen gerekir mi
Tanıyı çoğu zaman olayın nasıl geliştiğini öğrenerek ve çocuğu muayene ederek koyuyoruz. Muayenede yalnızca dirseğe değil, köprücük kemiğinden el bileğine kadar kolun tamamına bakılması önemlidir. Elin dolaşımı ve parmak hareketleri de kontrol edilir.
Öykü ve muayene bakıcı dirseği için tipikse her çocukta röntgen çekilmesi gerekmez. Röntgenin amacı çoğunlukla kırık gibi başka bir yaralanmayı araştırmaktır. Şu durumlarda görüntüleme gerekebilir:
- Düşme veya doğrudan darbe öyküsüyle birlikte kırık şüphesinin bulunması.
- Kemik üzerinde belirgin hassasiyet, şişlik, morarma ya da şekil bozukluğu olması.
- Muayenenin tipik olmaması veya hekim tarafından yapılan yerine oturtma işleminden sonra kolun kullanılmaması.
Bakıcı dirseğinde röntgen normal görünebilir. Normal röntgene rağmen kolunu kullanmayan çocukta muayene bulgularına göre yeniden değerlendirme gerekir.
Bakıcı dirseği ile gerçek dirsek çıkığının farkı
| Özellik | Bakıcı dirseği | Travmatik dirsek çıkığı |
|---|---|---|
| Oluş şekli | Genellikle ele veya kola ani çekme | Çoğunlukla düşme veya belirgin travma |
| Dış görünüm | Genellikle belirgin şişlik ve şekil bozukluğu yok | Ağrı, şişlik ve şekil bozukluğu olabilir |
| Tedavi sonrası | Çoğu çocuk kısa sürede kolunu kullanır | Takip ve koruma süresi yaralanmaya göre değişir |
Dirsek çevresindeki farklı sorunlar hakkında dirsek ağrısı sayfasında da bilgi bulabilirsiniz. Çocuğun kolunu kullanmamasının nedenini yalnızca dış görünüşüne bakarak ayırt etmek mümkün değildir.
Kolu çıkan çocuğa ne yapılır
Kolunu rahat ettiği pozisyonda destekleyin ve gecikmeden bir hekime başvurun. Kolun düzelip düzelmediğini anlamak için zorla açıp kapatmayın; çekme, çevirme veya masajla yerine oturtma girişiminde bulunmayın. Daha önce aynı sorun yaşanmış olsa bile yeni olayda kırık gibi farklı bir yaralanma olabilir.
Bakıcı dirseği, bu konuda deneyimli acil servis hekimi veya ortopedi uzmanı tarafından değerlendirilebilir. Kırık ya da başka bir yaralanma şüphesi varsa önce buna uygun inceleme yapılır.
Bakıcı dirseği nasıl tedavi edilir
Tanı doğrulandıktan sonra hekim kısa bir yerine oturtma manevrası uygular. Bu işleme kapalı redüksiyon denir. Manevra sırasında kısa süreli ağrı ve ağlama olabilir; bazen küçük bir tık sesi hissedilir. Ses duyulması şart değildir. Tedavinin başarılı olduğunu, çocuğun kolunu yeniden rahat kullanmaya başlamasıyla değerlendiriyoruz.
Tipik bakıcı dirseği çoğunlukla muayene sırasında tedavi edilir. Rutin olarak genel anestezi veya ameliyat gerekmez. İşlem başarılı olmadığında tekrar değerlendirme, gerekirse röntgen ve ortopedi görüşü gerekir; peş peşe kontrolsüz manevra yapılmamalıdır.
Bebeklerde dirsek çıkığı iyileşme süreci
Bakıcı dirseğinde başarılı yerine oturtma işleminden sonra çocukların çoğu 5–30 dakika içinde kolunu kullanmaya başlar. Oyuncağına uzanması, elini kaldırması ve kolunu ağrısız hareket ettirmesi beklenir. Çocuk kısa süre gözlenerek bu hareketler kontrol edilir.
Olayın üzerinden uzun saatler geçmişse kolu kullanmaya dönüş daha yavaş olabilir. Hekim redüksiyonun başarılı olduğundan emin olduğunda, gecikmiş olgularda toparlanma 1–2 gün sürebilir ve kontrol planı yapılabilir. Bu süre, muayene olmadan evde beklemek için gerekçe değildir.
İşlemden sonra kolunu hâlâ kullanmıyorsa durumu tedaviyi yapan hekime bildirin. Ertesi gün normal kullanıma dönmemişse yeniden muayene gerekir. Artan ağrı, şişlik veya elde renk ve ısı değişikliği varsa kontrol gününü beklemeyin.
Alçı ve fizik tedavi gerekir mi
Sorunsuz şekilde yerine oturtulan tipik bakıcı dirseğinde genellikle alçı, atel veya fizik tedavi gerekmez. Çocuk ağrısız kullanmaya başladıktan sonra günlük oyunlarına dönebilir. Kolu zorla açıp kapatma ya da egzersiz yaptırma gereği yoktur.
Tekrarlayan veya tanısı netleşmeyen seçilmiş olgularda hekim kısa süreli koruma önerebilir. Kırık ya da gerçek dirsek çıkığı varsa tedavi ve iyileşme süreci farklıdır.
Bakıcı dirseği tekrarlar mı ve nasıl önlenir
Bazı çocuklarda, özellikle küçük yaşlarda, bakıcı dirseği tekrarlayabilir. Büyüme ile yatkınlık genellikle azalır. Uygun tedavi edilen tipik bakıcı dirseğinde kalıcı hareket kaybı beklenmez.
- Çocuğunuzu kaldırırken gövdesini ve koltuk altlarını destekleyin; elinden veya el bileğinden çekerek kaldırmayın.
- İki elinden tutup sallama ve kollarından savurma oyunlarından kaçının.
- Çocuğa bakan aile üyeleri ve bakıcılarla aynı kaldırma yöntemini paylaşın.
- Tekrarlayan olaylarda da evde manevra uygulamak yerine yeniden değerlendirme yaptırın.
Sık sorulan sorular
Kolu çıkan bebek sürekli ağlar mı
Hayır. İlk anda ağlayıp kolunu sabit tuttuğunda sakinleşebilir. Ağlamaması, kolunu normal kullanmıyorsa muayene gereksinimini ortadan kaldırmaz.
Bakıcı dirseği kendiliğinden düzelir mi
Bazen kendiliğinden yerine gelebilir. Ancak kolunu kullanmayan çocukta bunun olmasını beklemek doğru değildir. Önce yaralanmanın ne olduğu anlaşılmalıdır.
Altı aydan küçük bebekte de olur mu
Olabilir, ancak bu yaş grubunda kolu hareket ettirmemenin farklı nedenleri de vardır. Özellikle yenidoğanda bu belirtiyi bakıcı dirseğine bağlamadan gecikmeden değerlendirmek gerekir.
