El bileği kırığı, çoğunlukla düşerken eli yere koyma sonucu oluşur. Ağrı ve şişlik hemen başlayabilir; bazen bilekte belirgin bir eğrilik görülür. Tedavide ilk adım, kırık parçalarının yer değiştirip değiştirmediğini ve kırığı yerine oturtmak gerekip gerekmediğini belirlemektir. Ardından kırığın uygun konumda nasıl tutulacağına karar verilir.
Bizi Google’da tercih edilen kaynak yapınYeni yazılarımız aramalarınızda öne çıksınEkleYer değiştirmemiş veya düzeltildikten sonra konumunu koruyabilen kırıklarda alçı tedavisi uygulanabilir. Alçıyla tedavi ettiğim distal radius kırıklarında alçı süresi genellikle 4–8 haftadır. Bu süreyi kırığın tipi, hastanın yaşı ve kontrollerdeki iyileşme bulguları belirler. Alçının çıkması, el bileğinin eski hareket ve gücüne tamamen kavuştuğu anlamına gelmez.
Bazı kırıklar, yerine oturtulduktan sonra yeniden kaymaya eğilimlidir. Bu kırıklar kapalı yöntemle düzeltilebiliyorsa, açık ameliyata gerek kalmadan cilt üzerinden yerleştirilen ince metal tellerle sabitlenir. Teller, kırığın kaynadığı kontrollerde doğrulandıktan sonra, genellikle işlemden 6–8 hafta sonra çıkarılır.
Kapalı yöntemle uygun konuma getirilemeyen kırıklarda ise açık ameliyat gerekir. Kırık bölgesine kesiyle ulaşılır, parçalar düzeltilir ve plak ve vidalarla sabitlenir. Plak ve vidalar genellikle yerinde bırakılır; rutin olarak çıkarılmaları gerekmez.
El Bileği Kırığı Nedir?
El bileği kırığı denildiğinde en sık, önkolun başparmak tarafındaki radius kemiğinin bileğe yakın ucunun kırılması anlaşılır. Buna distal radius kırığı denir. Bazen ulna kemiğinde de kırık bulunur. El bileğinin küçük kemiklerinden skafoidin kırığı ise farklı bir takip ve tedavi gerektirir.
Buradaki tedavi ve süre bilgileri ağırlıklı olarak erişkin distal radius kırıkları içindir. Skafoid kırıklarının ayrıntıları için skafoid kırığı sayfasını inceleyebilirsiniz.
El Bileği Kırığı Belirtileri Nelerdir?
El bileği kırığı belirtileri, kırığın yerine, parçaların yer değiştirip değiştirmediğine ve çevre dokuların etkilenmesine göre değişebilir. Düşme veya darbe sonrasında şu belirtiler görülebilir:
- Ağrı: Bilekte yaralanmayla birlikte başlayan ağrı görülebilir. Ağrı, bileği hareket ettirirken veya elin üzerine yük verirken artabilir. Ağrının hafif olması kırık olmadığı anlamına gelmez.
- Şişlik: Kırık çevresinde kısa sürede şişlik gelişebilir ve ilk saatlerde belirginleşebilir. Şişlik elin sırtına ve parmaklara da yayılabilir.
- Morarma: Yaralanmaya bağlı deri altı kanaması morarmaya neden olabilir. Morarma hemen görülmeyebilir; sonraki saatlerde veya günlerde belirginleşebilir.
- Hareket kısıtlılığı: Ağrı ve şişlik nedeniyle bileği bükmek, açmak veya önkolu çevirmek zorlaşabilir. Eli günlük işlerde kullanmak güçleşebilir.
- Şekil bozukluğu: Kırık parçaları yer değiştirmişse bilekte eğrilik veya normal görünümde bozulma olabilir. Ancak şekil bozukluğu olmaması kırığı dışlamaz.
- Dokunmakla hassasiyet: Özellikle kırığın bulunduğu noktaya dokunulduğunda ağrı hissedilebilir. Düşme sonrasında belirli bir noktada devam eden hassasiyet muayene gerektirir.
- Kuvvet kaybı: Kavrama gücü azalabilir; bardak tutmak veya bir eşyayı kaldırmak zorlaşabilir. Bileğin gücünü denemek için zorlayıcı hareketler yapılmamalıdır.
- Isı artışı: Yaralanmaya bağlı doku tepkisi nedeniyle bilek çevresinde hafif sıcaklık artışı hissedilebilir. Bu bulgu tek başına kırık tanısı koydurmaz.
Parmakları oynatabilmek de el bileğinin kırılmadığını göstermez. Özellikle düşme sonrasında belirli bir noktada devam eden ağrı varsa muayene gerekir.
Hangi Durumlarda Acil Değerlendirme Gerekir?
Açık yara, belirgin şekil bozukluğu, giderek artan şiddetli ağrı, parmaklarda uyuşma, solukluk veya soğukluk varsa acil değerlendirme gerekir. Yaralanma sonrasında yüzük ve bilezikleri şişlik artmadan çıkarmak, bileği desteklemek ve eli yüksekte tutmak yararlıdır. Eğrilmiş bileği kendiniz düzeltmeye çalışmayın.
El Bileği Kırığı Nasıl Anlaşılır?
Tanıda muayene ve el bileği röntgeni birlikte değerlendirilir. Röntgen, kırığın yerini ve parçaların konumunu gösterir. Eklem yüzeyine uzanan veya çok parçalı kırıklarda BT, kırığı daha ayrıntılı değerlendirmek ve ameliyatı planlamak için kullanılabilir.
Bazı kırıklar ilk röntgende görünmeyebilir. Muayenede kırık şüphesi devam ediyorsa bilek korunarak ek inceleme planlanır. Duruma göre erken MR veya BT çekilebilir ya da 10–14 gün sonra kontrol röntgeni istenebilir. Özellikle skafoid kırığı şüphesinde, yalnızca ilk filmin normal olmasıyla yaralanma geçiştirilmemelidir.
El Bileği Kırığı Nasıl Tedavi Edilir?
Tedavinin amacı kırığın uygun konumda kaynamasını ve elin kullanılabilirliğini sağlamaktır. Kırığın yer değiştirmesi, eklem yüzeyinin etkilenmesi ve yeniden kayma ihtimali değerlendirilir. Yaş, kemik kalitesi, eşlik eden hastalıklar ve kişinin elini günlük yaşamda ne ölçüde kullandığı da kararı etkiler.
Başlıca seçenekler alçı, ince metal tellerle sabitleme ve plak-vida ile tespittir. Her hastada aynı yöntem gerekmez.
El Bileği Kırığının Alçı ile Tedavisi
Yer değiştirmemiş veya yerine oturtulduktan sonra konumunu koruyabilen kırıklarda alçı tedavisi değerlendirilebilir. Alçı, kırığın iyileşmesi sırasında bileği korur.
Yer değiştirmiş ve kapalı düzeltmeye uygun kırıklarda, kendi uygulamamda kırığı ameliyathanede genel anestezi altında yerine oturtuyorum. Skopi adı verilen görüntüleme cihazıyla düzelmeyi ve kırığın yeniden kayma eğilimini kontrol ediyorum. Uygun konum sağlanmış ve kayma eğilimi yoksa alçıyla tedaviye devam ediyorum.
İlk düzeltmenin başarılı olması, kırığın takip boyunca aynı konumda kalacağını garanti etmez. Kontrollerde muayene ve gerekli röntgenlerle kırığın alçı içinde kayıp kaymadığı izlenir. Yeniden kayma varsa tedavi planı değişebilir.
El Bileği Kırığı Kaç Gün Alçıda Kalır?
Alçıyla tedavi ettiğim distal radius kırıklarında süre genellikle 4–8 hafta, yani yaklaşık 28–56 gündür. Kırığın yapısı ve iyileşme durumu bu aralığı değiştirir. Alçıyı çıkarma kararında muayenedeki hassasiyet, klinik değerlendirme ve kontrol grafilerindeki bulgular birlikte dikkate alınır.
| Kırık tipi veya hasta grubu | Yaklaşık süre | Süreyi değiştiren etkenler |
|---|---|---|
| Alçıya uygun, yer değiştirmemiş erişkin distal radius kırığı | 4–8 hafta alçı | Kırığın yapısı, yaş ve iyileşme bulguları |
| Yerine oturtulduktan sonra konumunu koruyan distal radius kırığı | 4–8 hafta alçı | Kontrol grafileri, kemik kalitesi ve yeniden kayma ihtimali |
| Plak ve vidalarla sabitlenen distal radius kırığı | 10–20 gün atel | Tespitin sağlamlığı, yara durumu ve eşlik eden yaralanmalar |
Tablodaki süreler kendi klinik uygulamamdaki genel aralıklardır. Plak sonrası atel süresi, kemiğin tamamen kaynama süresi değildir. Çocuk kırıkları, skafoid kırıkları ve telle sabitlenen kırıkların takip planı ayrıca belirlenir.
El Bileği Kırığında Alçı Sonrası Şişlik Normal mi?
“Alçı sonrası şişlik” iki farklı dönemi anlatabilir: Alçı takıldıktan sonra gelişen şişlik ve alçı çıkarıldıktan sonra devam eden şişlik. Değerlendirmede şişliğin hangi dönemde olduğu ve eşlik eden belirtiler önemlidir.
Alçı İçindeyken Şişlik
Yaralanmanın ardından el ve parmaklarda şişlik gelişebilir. Eli kalp seviyesinin üzerinde tutmak ve izin verilen parmak hareketlerini yapmak şişliğin azalmasına yardımcı olur. Alçı kuru tutulmalı ve içine herhangi bir cisim sokulmamalıdır.
Artan ağrı, alçının giderek sıkması, parmaklarda uyuşma veya renk değişikliği olağan kabul edilmemelidir. Parmaklarda soğukluk ya da hareket ettirememe varsa da beklemeyin. Doktorunuza hemen ulaşın; ulaşamıyorsanız acil servise başvurun. Alçıyı kendiniz kesmeyin veya çıkarmayın.
Alçı Çıkarıldıktan Sonra Şişlik
Alçı çıkarıldıktan sonra bir süre hafif şişlik, tutukluk ve güçsüzlük devam edebilir. Kontrolsüz yüklenme şikâyetleri artırabilir. Şişlik giderek artıyorsa, ağrı belirginleşiyorsa veya hareketler ilerlemek yerine geriliyorsa yeniden muayene gerekir.
El Bileği Kırığı Ameliyatı
Kapalı yöntemle kabul edilebilir konum sağlanamıyorsa, eklem yüzeyindeki bozulma giderilemiyorsa veya kırık uygun konumunu koruyamıyorsa cerrahi tedavi gündeme gelir. Karar, kırık görüntüsünün yanı sıra hastanın ihtiyaçlarıyla birlikte verilir.
Kapalı düzeltmeye uygun kırıklarda kendi yaklaşımım şöyledir:
- Kırık yerine oturuyor ve konumunu koruyorsa: Alçıyla takip ediyorum.
- Kırık yerine oturuyor ancak kayma eğilimi gösteriyorsa: İnce metal tellerle sabitleme uyguluyorum.
- Kapalı yöntemle yeterli düzeltme sağlanamıyorsa: Kırığı açık olarak düzeltip plak ve vidalarla sabitliyorum.
Telle tespitte kırık parçaları, cilt üzerinden yerleştirilen tellerle tutulur. Açık ameliyatta ise kesiyle kırık bölgesine ulaşılır, parçalar düzeltilir ve plak-vida sistemiyle sabitlenir. Her iki yöntemde de amaç, iyileşme boyunca uygun konumu korumaktır.
Telle sabitlemenin nasıl yapıldığını gösteren el bileği kırığı ameliyatı videosunu izleyebilirsiniz. Video cerrahi görüntüler içerir.
El Bileği Kırığı Ameliyatı Sonrası
Plak ameliyatından sonra genellikle 10–20 gün atel kullanıyorum. Sonraki hareket planını kırığın tipi, tespitin sağlamlığı, yara durumu ve eşlik eden yaralanmalara göre belirliyorum. Parmakların hareketini kısıtlamayı gerektiren ek bir yaralanma yoksa parmak hareketlerine erken dönemde başlanır.
Telle sabitlenen kırıklarda telin ve alçının çıkarılma zamanı ayrıca planlanır. Kontrollerde yara veya tel giriş yerleri, parmak hareketleri ve kırığın durumu değerlendirilir. Hastanın kendini daha iyi hissetmesi, tek başına yük kaldırmaya başlayabileceği anlamına gelmez.
El Bileği Kırığı Sonrası Egzersiz ve Fizik Tedavi
Parmak hareketlerine alçı döneminde başlıyorum. Amaç, bileği korurken parmakların gereksiz yere hareketsiz kalmasını önlemektir.
Alçı çıkarıldığında hastaya uygun parmak ve el bileği egzersizlerini gösteriyor, ilk hafta bunları evde uygulamasını istiyorum. Bir hafta sonraki değerlendirmede hareketler beklediğim düzeye ulaşmamışsa fizyoterapiye yönlendiriyorum. Belirgin ağrı, şişlik veya beklenmeyen hareket kaybında bu kontrolü beklemeden değerlendirme yapıyorum.
Hareket egzersizleri ile kuvvetlendirme aynı aşama değildir. Kavrama çalışmaları, ağır eşya taşıma ve spora dönüş, kırığın iyileşmesine göre ilerletilir. Bileği zorlayarak açmaya çalışmak yerine öğretilen hareketler kontrollü uygulanmalıdır.
El Bileği Kırığı İyileşme Belirtileri Nelerdir?
El bileği kırığının iyileşmesi sırasında ağrı, şişlik ve hassasiyetin azalması, elin giderek daha rahat kullanılması beklenir. Bu değişikliklerin ne zaman ortaya çıkacağı kırığın tipine ve uygulanan tedaviye göre değişir. Takipte değerlendirilen başlıca iyileşme belirtileri şunlardır:
- Ağrının azalması: Yaralanmanın ilk günlerinde daha belirgin olan ağrının zamanla hafiflemesi beklenir. İstirahatte rahatlama ve günlük hareketlerin daha az ağrıyla yapılması olumlu gelişmelerdir. Alçı çıkarıldıktan sonra hareketle bir süre ağrı hissedilebilir.
- Şişliğin gerilemesi: El, parmaklar ve bilekteki şişlik giderek azalır. Bununla birlikte alçı çıkarıldıktan sonra da hafif şişlik devam edebilir. Şişliğin tamamen geçmesi, kemik kaynamasıyla aynı zamana denk gelmeyebilir.
- Morarmanın geçmesi: Yaralanmaya bağlı morluklar renk değiştirerek solar ve çoğunlukla birkaç hafta içinde kaybolur. Bu, deri altındaki kanamanın gerilediğini gösterir; kemiğin tamamen kaynadığını tek başına göstermez.
- Hareketlerin artması: İzin verilen egzersizlerle parmakların ve daha sonra el bileğinin hareketleri kademeli olarak açılır. Alçı sonrasında bileği bükmek, açmak ve önkolu çevirmek başlangıçta zor olabilir; hareketlerin zamanla daha rahat yapılması beklenir.
- Kavrama gücünün geri kazanılması: Bardak tutmak, giyinmek ve hafif günlük işleri yapmak giderek kolaylaşır. Kuvvetin toparlanması hareket açıklığından daha yavaş olabilir. Güçlendirme çalışmalarına ve yük taşımaya, kırığın iyileşmesine göre izin verilir.
- Hassasiyetin azalması: Kırık çevresindeki dokunma hassasiyetinin kontrollerde azalması olumlu bir bulgudur. Belirli bir noktada devam eden veya yeniden artan hassasiyet, muayenede ayrıca değerlendirilir.
- Bileğin görünümünün toparlanması: Şişlik ve morarma azaldıkça bileğin görünümü normale yaklaşır. Ancak kırık parçalarının konumuna bağlı bir eğrilik, şişlik gibi kendiliğinden düzelecek bir bulgu olarak kabul edilmemelidir; kontrol gerektirir.
- Röntgende kaynama bulguları: Kontrol grafilerinde kırık parçalarının uygun konumda kalıp kalmadığı ve kaynamanın ilerleyişi değerlendirilir. Alçının çıkarılması ve yüklenmenin artırılması kararlarında röntgen bulguları ile muayene birlikte dikkate alınır.
Ağrının azalması, morluğun geçmesi veya bileğin dış görünümünün düzelmesi tek başına kırığın doğru kaynadığını kanıtlamaz.
Kemiğin kaynaması, hareket açıklığının kazanılması ve kavrama gücünün toparlanması farklı hızlarda ilerleyebilir. Günlük kullanıma dönüş birkaç ayı bulabilir; daha ağır kırıklarda toparlanma daha uzun sürebilir.
El Bileği Kırığı Ağrısı Ne Kadar Sürer?
Ağrı ilk dönemde daha belirgindir ve iyileşme ilerledikçe azalması beklenir. Alçı çıkarıldıktan sonra hareketle ağrı bir süre devam edebilir. Ağrının süresi kırığın yapısına ve tedaviye göre değişir. Giderek artan, istirahatte belirginleşen veya uyuşma ve renk değişikliğiyle birlikte olan ağrı için yeniden değerlendirme gerekir.
Sık Sorulan Sorular
El bileği kırığı kaç günde iyileşir?
Kırılan bilek eskisi gibi olur mu?
El bileği kırığı iyileştikten sonra hangi belirtiler görülebilir?
Bilek kırığında alçı çıktıktan sonra ne yapılmalı?
Bilek kırığında parmaklar oynar mı?
El bileğine takılan platin çıkarılır mı?
El bileği kırığından sonra ne zaman ağırlık kaldırabilirim?
El bileği kırığınızın tedavisi veya alçı sonrası devam eden şikâyetleriniz için muayene ve iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
İlgili İçeriklerimiz
Kaynaklar
- AAOS OrthoInfo — Distal Radius Fractures (Broken Wrist)
- AAOS OrthoInfo — Care of Casts and Splints
- American College of Radiology — Acute Hand and Wrist Trauma
- British Society for Surgery of the Hand — Management of Distal Radial Fractures
- British Society for Surgery of the Hand — DRFs Rehabilitation
- British Society for Surgery of the Hand — General Information on Hand Fractures
