Dizin Posterolateral Köşe Yaralanması Ne Demektir?
Diz ekleminin dış tarafında yer alan dizin posterolateral köşesi (PLC), dizin doğrudan dışa doğru döndürücü ve dış kuvvetlere karşı sabitlenmesini (stabilizasyon) sağlar. Bu bölgede meydana gelen yaralanmalar genellikle futbol, futbol, kayak ve basketbol gibi sporlardan kaynaklanan bir spor travması sonrası kaynaklanır. Dizin bu bölgesindeki yaralanmalar, ön çapraz bağ, iç yan bağ yaralanmaları ile karşılaştırıldığında çok daha az görülür.
Dizin posterolateral köşesi yaralanmalarının teşhisi zordur.
Dizin Posterolateral Köşe Yaralanmaları Belirtileri Nedir?
-
Yan yan yürürken, hareket ederken dizde dönme, anormal hareket hissi.
-
Bükme, dönme hareketlerinde zorluk, ağrı dizde istenmeyen hareket hissi.
-
Dizin bu bölgesinden geçen peroneal sinir de etkilenirse, düşük ayak bulgusu.
-
Hastalar, yaralanmadan sonraki haftalar veya aylar boyunca dizde hissettikleri normal olmayan hareketleri başladığını ifade ederler. Bu normal olmayan hareketlere instabilite bulguları denir. Hastalar bunu şu şekilde ifade eder: dizim dönecek gibi oluyor, dizimde boşluk hissi oluyor, dizime ben hükmedemiyorum.
Dizin Posterolateral Köşesinde Hangi Yapılar Vardır?
Dizin posterolateral yüzünün ana anatomik yapıları:
-
lateral (fibular) kollateral bağ (LKB),
-
popliteus tendonu
-
popliteofibular bağ.
-
Ayrıca anterolateral ligament bağda dış eklem kapsülü ve biseps femoris kasının tendonu ile fibula başına yapışarak, çok önemli bir stabilizatör görevi görür.
Bu bağlarla birlikte, peroneal sinirin de değerlendirilmesi çok önemlidir çünkü sinir fibula başını bu yapılara çok yakın bir şekilde geçer. Posterolateral köşe yaralanması ile başvuran hastaların yaklaşık %15-20’sinde ayak bileğinde uyuşma veya güçsüzlük ile birlikte yaygın bir peroneal sinir yaralanması bildirilmiştir.
Dizin Posterolateral Köşe Yaralanmalarının Nasıl Teşhis Edilir?
Detaylı fizik muayene ile dizin posterolateral köşe yırtığından şüphe edilirse fizik muayenede bu bölgeye yönelik özel testler yapılır. Mr görüntüleme ile teşhis doğrulanıp, yaralanmanın derecesi, ek yaralanma olup olmadığına bakılır. Ayrıca röntgen, stres röntgenleri ve Bilgisayarlı Tomografi de bu yaralanma çeşidinde tanı koymada gerekli olabilir. Posterolateral köşe yaralanması olan hastaların büyük çoğunluğunda (%75) çapraz bağ yaralanması da vardır. Özellikle arka çapraz bağ yaralanması oldukça sıktır.
Dizin Posterolateral Köşe Yaralanmalarının Derecelendirilmesi
-
Derece yaralanma: Kısmi yırtığınn olduğu instabilitenin(stres testlerinde dizin yerinde durmayıp hareket etmesi) az olduğu
-
Derece yaralanma: Kısmi yırtığın olduğu stres testlerin son zorlamasında instabilitenin varlığı.
-
Derece yaralanma: Tamamen yırtığın olduğu ve stres testlerinin her seviyesinde instabilitenin olması
Dizin Posterolateral Köşe Yaralanmaları Nasıl Tedavi Edilir?
1. Ve 2. Derece yaralanmalar ameliyat dışı yöntemlerle, fizyoterapi ve uygun dizlik kullanımı ile tedavi edilirler. 3. derece yaralanmalar ise cerrahi olarak tedavi edilirler.
Dizin Posterolateral Köşe Yaralanmaları Ameliyatı Ne zaman Yapılır?
Dizin posterolateral köşe yaralanmaları dizin öteki yerlerinin yaralanmasına benzemez. Bu bölgede stabilteyi sağlamak zordur. Bunun sebebi dizin bu bölgesinin kemik yapısından kaynaklanır. Diz ekleminin dış kısmını (dış kompartman) oluştutan kemiklerin ikisinin de (lateral femoral kondil ve lateral tibia plato) eklem yüzeyleri konveks şeklindedir. Bilimsel çalışmalar dizin dış tarafının (dış kompartman) yaralanmalarının iç taraf (iç kompartman) yaralanmalarından bu yüzden daha zor iyileştiğini göstermiştir.
Dizin bu doğal yapısı nedeniyle onarım yapılan yapılara ekstra stres biner, bu da tamir (primer onarım: yırtılan dokuların dikilmesi) edilen yapıların iyileşmesini güçleştirir. Tamir yerine rekonstrüksiyon tekniği ile stabilitenin sağlanma ameliyatı yapılır. Bilimsel çalışmalar rekonstrüksiyon ameliyatlarının daha başarılı sonuçları olduğunu göstermiştir.
Yaralanmayı takiben 3 hafta beklenir. Bunun sebebi tamir edilecek ve rekonstrüksiyon uygulanacak bölgedeki dokuların dikiş tutacak kadar iyileşmelerinin beklenmesidir.
Dizin Posterolateral Köşe Yaralanmaları Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Dizin posterolateral köşe yaralanmalarında hem primer tamir hem de rekonstrüksiyon ameliyatı yapılır. Bölge açılıp dikilebilen yapılar dikilip, rekonstrüksiyon yapılır. Hastanın kendi hamstring tendonlarından iki tanesi alınarak hazırlanır, fibula başından tüneller açılır, daha sonra hazırlanan tendonlar fibula başından geçirilerek yukarıya lateral femoral kondile vidalar ile sabitlenir.
Dizin Posterolateral Köşe Yaralanmaları Ameliyatından Sonraki Süreç Nasıldır?
6 hafta çift koltuk değneği kullandırılarak ameliyat edilen dize yük verilmez. İlk 2 hafta dizin 90 dereceye kadar bükülmesine izin verilir. İki haftadan sonra kademeli olarak eklem hareket açıklığı artırılır. Bu ameliyattan sonra özellikle hamstring kaslarının kuvvetlendirilmesi 4. Aydan sonra başlanır.
