Olekranon Bursiti | Dirsek Şişmesi

Kısa özet

• Olekranon bursiti, dirseğin tam arkasındaki cilt altı kesesinde sıvı birikmesidir. Dirsek ekleminin içinde su toplanmasıyla aynı durum değildir.
• Uzun süre dirseğe dayanmak, darbe, gut ve bazı romatizmal hastalıklar bursite yol açabilir. Bakteriyel enfeksiyon da ayrı bir nedendir.
• Enfeksiyon yoksa ilk yaklaşım baskıyı azaltmak, dirseği korumak ve gerektiğinde ağrıyı kontrol etmektir.
• Sıvının boşaltılması ve kortizon enjeksiyonu seçilmiş hastalarda değerlendirilir. Şişlik işlemden sonra yeniden oluşabilir.
• Yayılan kızarıklık, artan sıcaklık ve ağrı, ateş veya akıntı varsa beklemeden değerlendirme gerekir. Ateş olmaması enfeksiyonu dışlamaz.

Olekranon bursiti nedir

Olekranon, ön kol kemiklerinden ulna kemiğinin dirseğin arkasında hissedilen çıkıntısının adıdır. Bu çıkıntı ile cilt arasında olekranon bursası bulunur. Bursa, az miktarda sıvı içeren ince bir kesedir; cildin kemik üzerinde rahat kaymasına ve sürtünmenin azalmasına yardımcı olur.

Normalde bu kese dışarıdan fark edilmez. Tahriş olduğunda veya iltihaplandığında içindeki sıvı artar, duvarı kalınlaşabilir ve dirsek ucunda belirgin bir şişlik oluşur. Buna olekranon bursiti denir. Buradaki iltihaplanma her zaman mikrop bulunduğu anlamına gelmez. Tekrarlayan baskıya bağlı, enfeksiyon içermeyen bir doku tepkisi de bursit oluşturabilir.

Bursalar vücudun farklı bölgelerinde bulunur. Örneğin diz kapağının önündeki kesede gelişen benzer sorun diz bursiti olarak adlandırılır.

Dirsekte şişlik ve sıvı birikmesi neden olur

Olekranon bursitinin sık nedenlerinden biri, dirseğin sert bir yüzeye tekrar tekrar dayanmasıdır. Masa başında çalışırken dirseği masaya koymak, araç kullanırken sert kol dayanağına yaslanmak veya dirsek üzerinde uzun süre plank yapmak bu bölgeyi tahriş edebilir. Kişi belirgin bir çarpma hatırlamasa da bu küçük ve tekrarlayan baskılar zamanla şişliğe yol açabilir.

Dirsek üzerine düşme veya doğrudan darbe sonrasında da bursanın içinde sıvı, bazen kan birikebilir. Böyle bir durumda şişliğe eşlik eden kemik ya da tendon yaralanması olup olmadığı ayrıca değerlendirilir.

Gut ve romatoid artrit gibi hastalıklar bursanın iltihaplanmasına neden olabilir. Tekrarlayan veya her iki dirsekte görülen şişliklerde altta yatan hastalıkların gözden geçirilmesi önemlidir. Bazı hastalarda dirsek ucundaki kemik çıkıntısı da bölgenin sürekli tahriş olmasına katkıda bulunur.

Ciltteki küçük bir sıyrık, delici yara veya böcek ısırığı bakterilerin bursaya ulaşmasına yol açabilir. Bu duruma enfekte veya septik olekranon bursiti denir. Bazen gözle görülür bir yara olmadan da enfeksiyon gelişebilir.

Olekranon bursitinin belirtileri nelerdir

En belirgin bulgu, dirseğin arka ucunda ortaya çıkan şişliktir. Küçük bir kabarıklık şeklinde başlayabilir veya kısa sürede belirginleşebilir. Şişlik çoğunlukla yumuşaktır; uzun süren olgularda kalınlaşan kese duvarı nedeniyle daha sert hissedilebilir.

Ağrı her hastada görülmez. Dirseği masaya dayamak veya tam bükmek rahatsızlık verebilir. Bursa eklemin dışında bulunduğu için dirsek hareketleri çoğu hastada büyük ölçüde korunur. Ancak büyük ve gergin bir şişlik hareketi zorlaştırabilir.

Bu bulgular tek başına kesin ayrım sağlamaz. Ağrı olması mutlaka enfeksiyon bulunduğunu, ateş olmaması da enfeksiyon bulunmadığını göstermez. Dirseğin hemen her hareketinde şiddetli ağrı ve belirgin hareket kaybı varsa eklem içi enfeksiyon gibi bursit dışındaki nedenler de araştırılır.

Dirsek şişmesinde ne zaman beklemeden doktora başvurulmalı

Dirsek ucundaki şişlikte aşağıdaki değişiklikler varsa aynı gün tıbbi değerlendirme gerekir:

• Kızarıklığın dirsek çevresine yayılması, bölgenin belirgin ısınması veya ağrının giderek artması.
• Yara açılması, iltihaplı sıvı akması, ateş, titreme veya belirgin halsizlik.
• Dirseği büküp açmanın çok ağrılı hale gelmesi ya da hareketin belirgin azalması.
• Düşme veya çarpma sonrasında belirgin şişlik, şekil bozukluğu ya da kolu kullanamama.

Diyabeti olan, bağışıklığı baskılanmış veya bağışıklığı etkileyen ilaç kullanan kişilerde enfeksiyon şüphesi daha dikkatli değerlendirilmelidir. Şişliği evde iğneyle delmek ya da sıkarak boşaltmaya çalışmak enfeksiyon riskini artırır.

Her dirsek şişliği olekranon bursiti midir

Hayır. Şişliğin tam yeri ve eşlik eden bulgular önemlidir. Olekranon bursitinde şişlik dirseğin arka ucundadır. Dirseğin iç ya da dış tarafındaki ağrı ve şişlik, tendon sorunları veya başka nedenlerle ilişkili olabilir. Dış tarafta kavramayla artan ağrı tenisçi dirseğinde, iç taraftaki ağrı ise golfçü dirseğinde görülebilir.

Travma sonrası kan birikmesi, kırık, cilt altı kitleler ve eklem içindeki sorunlar da dirsekte şişliğe yol açabilir. Dirseğin ön tarafında ani ağrı, morarma ve güç kaybı varsa biseps tendon kopması gibi yaralanmalar değerlendirilir. Farklı ağrı yerleri ve nedenleri için dirsek ağrısı yazımı da inceleyebilirsiniz.

Dirsekte ödem, dokularda sıvı artışını anlatan genel bir ifadedir. Tek başına olekranon bursiti tanısı koydurmaz. Büyüyen, sert, nedeni açıklanamayan veya geçmeyen bir şişliğe muayene olmadan bursit denmemelidir.

Olekranon bursiti tanısı nasıl konur

Tanıda çoğu zaman şişliğin öyküsü ve muayene belirleyicidir. Ne zaman başladığı, darbe veya dirseğe dayanma alışkanlığı bulunup bulunmadığı, ciltte yara, ateş, gut ve romatizmal hastalık öyküsü sorgulanır. Muayenede şişliğin yeri, cildin durumu, hassasiyet ve dirsek hareketleri değerlendirilir.

Ultrason, şişliğin sıvı içerip içermediğini ve bursanın yapısını göstermeye yardımcı olur. Sıvı alınmasına karar verilirse iğnenin yönlendirilmesinde de kullanılabilir. Travma, kemik çıkıntısı veya kireçlenme şüphesinde röntgen istenebilir. MR her hasta için gerekli değildir; tanı belirsizse veya daha derindeki yapılarda sorun düşünülüyorsa değerlendirilir.

Enfeksiyon ya da gut şüphesinde bursadan sıvı örneği alınması gerekebilir. Örnekte bakteri kültürü ve gerektiğinde kristal incelemesi yapılır. Antibiyogram, saptanan bakteriye hangi antibiyotiğin etkili olabileceğini gösterir. Kan tetkikleri de klinik duruma göre istenir. Sıvının rengine bakmak tek başına enfeksiyon tanısı koymak veya enfeksiyonu dışlamak için yeterli değildir.

Dirsek şişmesi nasıl geçer ve ne iyi gelir

Enfeksiyon bulunmayan olekranon bursitinde ilk adım, bursayı tahriş eden baskıyı azaltmaktır. Tedaviyi planlarken masa başındaki oturuşu, araçtaki kol dayanağını ve spor sırasında dirseğe binen yükü birlikte değerlendiririm. Sıvı boşaltılsa bile aynı baskı devam ediyorsa şişlik yeniden oluşabilir.

Dirseği baskıdan koruma

Sert zemine dirsek dayamayı azaltın. Gerekiyorsa dirsek ucunu yastıklayan bir koruyucu kullanın veya çalışma yüzeyini düzenleyin. Amaç bölgeyi darbelerden ve sürtünmeden korumaktır. Şişliği sürekli elle kontrol etmek, kuvvetlice sıkmak veya masaj yapmak tahrişi artırabilir.

Soğuk uygulama ve uygun destek

Havluya sarılmış soğuk paket kısa süreli rahatlama sağlayabilir. Buzu doğrudan cilde koymadan, yaklaşık 10 dakika uygulamak ve ciltte aşırı soğuma oluşmasına izin vermemek gerekir. Hekimin önerdiği uygun kompresyon bandajı bazı hastalarda şişliğin kontrolüne yardımcı olur. Bandaj parmaklarda uyuşma, renk değişikliği veya dolaşım sorunu oluşturacak kadar sıkı olmamalıdır.

Ağrının kontrolü ve hareketin düzenlenmesi

Ağrı varsa uygun ağrı kesici veya iltihap giderici ilaç değerlendirilebilir. İlaç seçimi; mide, böbrek ve kalp hastalıkları ile kullanılan diğer ilaçlara göre yapılır. Özellikle kan sulandırıcı kullanan kişilerin kendi kendine ilaç başlamaması gerekir.

Dirseği zorlayan hareketlere geçici olarak ara verilir; buna karşılık hekim özel bir kısıtlama önermediyse ağrıyı artırmayan bükme ve açma hareketleri sürdürülebilir. Uzun süre gereksiz hareketsizlik dirsekte tutukluğa yol açabilir. Egzersiz, bursadaki sıvıyı doğrudan boşaltan bir tedavi değildir; amaç hareket açıklığını korumaktır.

Dirsekte sıvı birikmesi mutlaka boşaltılır mı

Her hastada sıvının boşaltılması gerekmez. Küçük, belirgin rahatsızlık oluşturmayan ve enfeksiyon bulgusu bulunmayan bir şişlik koruyucu önlemlerle takip edilebilir.

Sıvı alma işlemi iki nedenle düşünülebilir: Enfeksiyon veya gut gibi bir nedeni araştırmak için örnek almak ya da büyük ve gergin bir şişliğin oluşturduğu rahatsızlığı azaltmak. İğneyle sıvının çekilmesine aspirasyon denir. Uygun hastalarda ultrason eşliğinde iğne uygulamaları ile sıvının bulunduğu alan görülerek işlem yapılabilir.

Aspirasyon sonrası bursa sıvıyı yeniden üretebilir. Bu durum tek başına işlemin yanlış yapıldığı anlamına gelmez. Tahrişin sürmesi, kalınlaşmış bursa duvarı veya altta yatan hastalık şişliğin tekrarlamasına katkıda bulunabilir. İğne girişiminin enfeksiyon gibi riskleri de olduğundan, yalnızca görünümü düzeltmek amacıyla sık aralıklarla tekrarlanan boşaltma işlemleri uygun değildir.

Olekranon bursitinde kortizon enjeksiyonu yapılır mı

Kortizon her bursitte uygulanacak rutin bir tedavi değildir. Enfeksiyon dışlandıktan sonra, koruyucu tedaviye rağmen yakınmaları devam eden seçilmiş hastalarda değerlendirilebilir. Bazı hastalarda ağrı ve şişliğin daha kısa sürede azalmasını sağlayabilir; tekrar etmeyi kesin olarak önlemez.

Dirsek ucundaki cilt ince olduğu için ciltte incelme, renk değişikliği ve enfeksiyon gibi riskler dikkate alınır. Ultrason kullanılması bu riskleri ortadan kaldırmaz. Enfeksiyon varsa veya enfeksiyon şüphesi sürüyorsa bursa içine kortizon uygulanmaz.

Enfekte olekranon bursiti nasıl tedavi edilir

Enfekte olekranon bursitinde tedavinin önemli bir adımı, enfeksiyona neden olan bakteriyi ve bu bakteriye etkili antibiyotiği belirlemektir. Bu nedenle kültür ve antibiyogram incelemesi, antibiyotik tedavisinin doğru yönlendirilmesinde önemli bir yer tutar.

Enfeksiyon şüphesinde, uygun hastalarda bursadan steril koşullarda sıvı örneği alınarak laboratuvara gönderilir. Mümkün olduğunda örnek antibiyotik başlanmadan önce alınır. Kültür, örnekte bakteri üreyip üremediğini ve üreyen bakterinin türünü gösterir. Bakteri üremesi saptanırsa yapılan antibiyogram, bu bakterinin hangi antibiyotiklere duyarlı veya dirençli olduğunu belirlemeye yardımcı olur.

Kültür sonucu beklenirken en olası bakterilere yönelik antibiyotik tedavisi başlanabilir. Sonuçlar çıktığında, başlangıçta seçilen antibiyotiğin üreyen bakteriye uygunluğu değerlendirilir ve gerekirse tedavi değiştirilir. Özellikle tekrarlayan veya başlangıç tedavisine yanıt vermeyen enfeksiyonlarda kültür ve antibiyogram, etkene yönelik tedaviyi planlamak açısından önemlidir.

Ancak ağır enfeksiyon bulguları olan veya genel durumu bozulan bir hastada, örnek alınmasını ya da kültür sonucunu beklemek için tedavi geciktirilmez. Özellikle önceden antibiyotik kullanılmışsa kültürde bakteri ürememesi enfeksiyonu tek başına dışlamaz; sonuçlar muayene ve diğer bulgularla birlikte değerlendirilir.

Antibiyotiğin ağızdan mı damardan mı verileceği ve ne kadar kullanılacağı; enfeksiyonun yaygınlığına, hastanın ek hastalıklarına ve tedaviye yanıtına göre belirlenir. Genel durumu iyi olan bazı hastalar ayaktan izlenebilirken, ağır enfeksiyonda hastanede tedavi gerekebilir.

Biriken iltihabın boşaltılması gerektiğinde drenaj yapılır. Drenaj, iltihaplı sıvının içeride birikmesi yerine dışarı boşalmasının sağlanmasıdır. Antibiyotiğe rağmen düzelmeyen, apseleşen, akıntısı devam eden veya tekrarlayan enfeksiyonlarda cerrahi temizlik ya da bursanın çıkarılması değerlendirilebilir. Enfekte bursit tanısı her hastanın mutlaka ameliyat olacağı anlamına gelmez.

Olekranon bursiti ameliyatı ne zaman gerekir

Ameliyat; uygun ameliyat dışı tedaviye rağmen uzun süre devam eden, sık tekrarlayan ve günlük yaşamı belirgin etkileyen bursitlerde düşünülebilir. Enfeksiyonun kontrol altına alınamadığı veya ciltte sürekli akıntı gibi sorunların bulunduğu durumlarda da cerrahi gerekebilir.

İşlemde sorun oluşturan bursa dokusu çıkarılır; enfeksiyon varsa gerekli temizlik yapılır. Uygun hastalarda açık veya endoskopik yöntem değerlendirilebilir. Yöntem seçimini bursanın büyüklüğü, cildin durumu, enfeksiyon ve eşlik eden sorunlar belirler. Endoskopik yöntemin her hasta için daha uygun olduğu söylenemez.

Dirsek ucundaki cilt doğrudan baskıya maruz kaldığından ameliyat sonrası yara bakımı önemlidir. Yara iyileşmesinde gecikme, akıntı, hassasiyet ve şişliğin tekrarlaması gibi olasılıklar ameliyat öncesinde konuşulur.

Olekranon bursiti ne kadar sürede iyileşir

Enfeksiyon bulunmayan hafif olgularda, baskının azaltılmasıyla birkaç hafta içinde belirgin rahatlama görülebilir. Ağrının azalması ile şişliğin tamamen kaybolması aynı zamanda olmayabilir. Uzun süredir var olan, duvarı kalınlaşmış veya tekrarlayan bursitlerde şişlik aylarca sürebilir.

Şişliğin gerilememesi, büyümesi veya yeni kızarıklık ve ağrı gelişmesi durumunda yeniden değerlendirme gerekir. Enfekte bursitte iyileşme, enfeksiyonun tedaviye yanıtına göre izlenir; yalnızca şişliğin büyüklüğüne bakılarak karar verilmez.

Ameliyat sonrasında önce yara iyileşmesi ve şişliğin kontrolü takip edilir. Sorunsuz olgularda cilt iyileşmesi yaklaşık iki hafta sürebilir; enfeksiyon veya yara sorunu varsa bu süre uzayabilir. Dirsek hareketlerine, masa başı işe, ağır işe ve spora dönüş ayrı ayrı planlanır. Yaranın kapanması, ağrının azalması ve hareketlerin yeterli olması değerlendirilmeden tek bir dönüş tarihi verilmez. Fizyoterapi ihtiyacı da hareket kaybına ve yapılan işleme göre belirlenir.

Tekrarlamayı azaltmak için nelere dikkat edilmeli

Şişlik azaldıktan sonra da dirseği sert zemine dayama alışkanlığını değiştirmek gerekir. Çalışma sırasında yumuşak destek kullanmak, sık pozisyon değiştirmek ve sporda dirsek ucuna uzun süre baskı yapan hareketleri düzenlemek faydalıdır. Gut veya romatizmal hastalık varsa bu hastalığın kontrolü de tedavinin bir parçasıdır.

Dirsek cildindeki sıyrıkları temiz tutmak ve yeni gelişen kızarıklık ya da akıntıyı ihmal etmemek önemlidir. Aynı noktada tekrarlayan şişliklerde yalnızca sıvıyı boşaltmak yerine tekrarlamanın nedeni yeniden araştırılmalıdır.

Sık sorulan sorular

Dirsekte ağrısız şişlik bursit olabilir mi

Evet. Olekranon bursiti özellikle tekrarlayan baskıya bağlı geliştiğinde ağrısız olabilir. Ancak ağrısız olması, şişliğin nedenini kesinleştirmez. İlk kez ortaya çıkan, büyüyen veya uzun süre geçmeyen şişlik muayene edilmelidir.

Olekranon bursiti kendiliğinden geçer mi

Enfeksiyon olmayan bazı olgular, dirseği tahriş eden baskı ortadan kaldırıldığında gerileyebilir. Yayılan kızarıklık, belirgin sıcaklık artışı, ağrı veya akıntı varsa kendiliğinden geçmesini beklemek uygun değildir.

Dirsekte su toplanması eklem sıvısının artması mıdır

Olekranon bursitinde sıvı eklemin dışında, cilt altındaki kesede birikir. Eklem içindeki sıvı artışı farklı bir durumdur. Muayene ve gerektiğinde ultrason bu ayrımı yapmaya yardımcı olur.

Sıvı alındıktan sonra dirsek neden yeniden şişer

Bursa dokusu yerinde kaldığı için yeniden sıvı üretebilir. Devam eden bası, sürtünme, gut veya başka bir neden varsa tekrar birikme olabilir. Yeniden şişmeye kızarıklık ve artan ağrı eşlik ederse enfeksiyon açısından kontrol gerekir.

Dirsek bursitinde antibiyotik şart mı

Antibiyotik bakteriyel enfeksiyon için kullanılır. Enfeksiyon bulunmayan, yalnızca baskı veya darbeye bağlı bursitte rutin antibiyotik gerekmez. Gerekliliğine muayene ve gerektiğinde sıvı incelemesiyle karar verilir.

Dirsek şişliği için hangi bölüme başvurulur

Dirsek ucundaki şişlik için ortopedi ve travmatoloji uzmanına başvurulabilir. Ateş, hızla yayılan kızarıklık, akıntı veya kolu kullanmayı engelleyen ağrı varsa değerlendirme geciktirilmemelidir.

Kaynaklar

• American Academy of Orthopaedic Surgeons ve American Shoulder and Elbow Surgeons. Elbow Olecranon Bursitis.
• NHS. Bursitis.
• NHS Lothian. Olecranon bursitis hasta bilgilendirme metni. 2024.
• Kim JY ve ark. A Randomized Trial Among Compression Plus Nonsteroidal Antiinflammatory Drugs, Aspiration, and Aspiration With Steroid Injection for Nonseptic Olecranon Bursitis. Clinical Orthopaedics and Related Research. 2016;474:776–783.
• Beyde A ve ark. Efficacy of empiric antibiotic management of septic olecranon bursitis without bursal aspiration in emergency department patients. Academic Emergency Medicine. 2022;29:6–14.
• Weinstein PS, Canoso JJ ve Wohlgethan JR. Long-term follow-up of corticosteroid injection for traumatic olecranon bursitis. Annals of the Rheumatic Diseases. 1984;43:44–46.
• Stell IM ve Gransden WR. Simple tests for septic bursitis comparative study. BMJ. 1998;316:1877–1880.
• Meriç G ve ark. Endoscopic versus Open Bursectomy for Prepatellar and Olecranon Bursitis. Cureus. 2018;10:e2374.

İletişim ve diğer içerikler için iletişim sayfasını ve trokanterik bursit yazısını inceleyebilirsiniz.

utkuerdemozer.com