Golfçü Dirseği Belirtileri ve Tedavisi

Golfçü dirseği nedir

El bileğinizi avuç içine doğru büken kaslar, dirseğin iç tarafında hissedilen kemik çıkıntısına tendonlarla bağlanır. Bu çıkıntının adı medial epikondildir. Aynı bölgeden başlayan bazı kaslar, avuç içini aşağıya çevirmeyi de sağlar.

Bu tendonların taşıyabildiğinden fazla veya tekrarlayan yükle karşılaşması, kemiğe yapışma yerinde küçük hasarlara yol açabilir. Uzun süren golfçü dirseğinde sorun yalnızca iltihaplanma değildir; tendonun yapısında bozulma ve yük taşıma kapasitesinde azalma da söz konusudur. Bu nedenle ağrıyı geçici olarak azaltmak kadar tendonun yeniden yük taşıyabilmesini sağlamak da önemlidir.

Golfçü dirseği neden olur ve kimlerde görülür

Golfçü dirseği bir aşırı kullanım yaralanmasıdır. Özellikle kuvvetli kavrama, el bileğini tekrarlayarak bükme ve ön kolu döndürme hareketleri tendonun dirseğe bağlandığı bölgeyi zorlar. Alışılmadık ağır bir işten sonra başlayabileceği gibi haftalar içinde yavaş yavaş da gelişebilir.

• Golf, tenis, tırmanış ve ağırlık antrenmanları sırasında aynı hareketin sık tekrarlanması.
• Marangozluk, tesisat işleri, ağır eşya taşıma veya el aletleriyle yapılan işler.
• Bez sıkma, bahçe işleri ve benzeri günlük aktivitelerde uzun süreli zorlanma.
• Antrenman ağırlığının, süresinin veya sıklığının kısa sürede artırılması.
• Spor tekniğinin ya da kullanılan ekipmanın kola gereğinden fazla yük bindirmesi.

Golfçü dirseği daha sık kullanılan kolda ortaya çıkabilir. Bununla birlikte yalnızca sporcularda veya belirli bir meslekte çalışanlarda görülmez. Tedaviyi planlarken ağrının hangi hareketle arttığını ve o hareketin gün içinde ne sıklıkla tekrarlandığını birlikte değerlendiriyorum.

Golfçü dirseğinin belirtileri nelerdir

En belirgin şikâyet dirseğin iç tarafındaki kemik çıkıntısının çevresinde ağrıdır. Ağrı ön kolun iç tarafına doğru yayılabilir. Başlangıçta yalnızca yüklenme sırasında hissedilirken zamanla günlük işlerde de belirginleşebilir.

• El sıkarken, kavanoz kapağı açarken veya poşet taşırken ağrı.
• El bileğini avuç içine doğru bükerken ya da avuç içini aşağıya çevirirken zorlanma.
• Dirseğin iç tarafına bastırıldığında hassasiyet.
• Ağrı nedeniyle kavrama gücünde azalma ve bazen sabah tutukluğu.

Küçük parmak ve yüzük parmağında uyuşma varsa bunu yalnızca tendon sorununa bağlamamak gerekir. Dirseğin iç tarafından geçen ulnar sinirin sıkışması, yani kübital tünel sendromu, golfçü dirseğine eşlik edebilir veya benzer bölgede ağrıya neden olabilir.

Dirseğin iç kısmındaki ağrı ve şişlik her zaman golfçü dirseği midir

Hayır. İç yan bağ yaralanmaları ve sinir sıkışması da bu bölgede ağrı yapabilir. Özellikle fırlatma hareketi sırasında başlayan ağrıda bağları değerlendirmek önemlidir. Dirseğin arkasında kese şeklinde belirgin şişlik varsa olekranon bursiti düşünülür. Ağrının farklı yerleşimleri hakkında dirsek ağrısı sayfasında daha ayrıntılı bilgi bulabilirsiniz.

Belirgin kızarıklık, ısı artışı, ateş veya hızla artan şişlik golfçü dirseğinin olağan bulguları değildir. Travma sonrası şiddetli ağrı, şekil bozukluğu ya da elinizde ilerleyen güç kaybı varsa gecikmeden değerlendirilmelisiniz.

Golfçü dirseği ile tenisçi dirseği arasındaki fark

Her iki durumda da kavrama ağrılı olabilir. Ağrının yerini ve hangi harekette arttığını birlikte değerlendirmek gerekir. Dirseğinizin dış tarafındaki şikâyetler için tenisçi dirseği sayfasını inceleyebilirsiniz.

Golfçü dirseği tanısı nasıl konulur

Tanı çoğu zaman hastanın şikâyetlerinin dinlenmesi ve fizik muayeneyle konulur. Muayenede ağrının yerini belirliyor, el bileğini bükme ve ön kolu içe döndürme hareketlerine karşı direnç uygulayarak şikâyetin oluşup oluşmadığını değerlendiriyorum. Uyuşma veya güç kaybı varsa sinir muayenesi de yapıyorum.

Her hastada MR gerekmez. Uzun süren veya beklenen şekilde düzelmeyen şikâyetlerde ultrason ya da MR ile tendonun yapısı ve varsa yırtık değerlendirilebilir. Röntgen, kemik ve eklem kaynaklı başka nedenlerin araştırılmasına yardımcı olur. Sinir sıkışmasından şüphelenildiğinde EMG istenebilir. Görüntülemede görülen değişikliklerin muayenedeki ağrılı bölgeyle uyumlu olması gerekir.

Golfçü dirseği nasıl geçer ve tedavisi nasıl yapılır

Tedavi, ağrıyı artıran hareketlerin belirlenmesi ve el bileğini büken ön kol kaslarına yönelik germe egzersizlerinin doğru öğrenilip düzenli uygulanmasıyla başlar. Örneğin ağırlık antrenmanında sorun kavrama yüküyse kullanılan ağırlık, tutuş ve tekrar sayısı düzenlenir. İş sırasında ağrı oluyorsa mola vermek, işi iki elle yapmak veya kullanılan aleti değiştirmek gerekebilir.

Her hastaya bütün aktivitelerini 6–12 hafta boyunca bırakmasını önermek doğru değildir. İlk dönemde ağrılı yüklenme azaltılır; belirgin ağrı yapan hareketlere ara verilebilir. Ağrıyı artırmayan günlük hareketler ve uygun egzersizler ise korunur. Amaç, dinlenmeyle rahatlayan tendona daha sonra kontrollü biçimde yeniden yük verebilmektir.

Buz uygulaması ve ilaçlar

Özellikle ağrının arttığı dönemlerde, ciltle arasına ince bir havlu koyarak 15–20 dakika soğuk uygulama yapılabilir. Buzu doğrudan cilde koymayın. Ağrı kesici veya iltihap giderici ilaçlar ile kremler kısa süreli rahatlama sağlayabilir; ancak tek başına tendonun yük taşıma kapasitesini düzeltmez. İlaç seçimi, mide ve böbrek sorunları ile kullanılan diğer ilaçlar dikkate alınarak yapılır.

Fizik tedavi ve yükün yeniden artırılması

Fizik tedavide temel hedef, el bileği ve ön kol hareketlerini rahatlatmak ve bükücü kasların gücünü artırmaktır. Yalnızca ağrılı bölgeye cihaz uygulamakla yetinilmez; evde sürdürülebilen bir egzersiz programı gerekir. ESWT gibi ek uygulamalar seçilmiş hastalarda düşünülebilir. Golfçü dirseğine özgü araştırmaların sınırlı olması nedeniyle bu yöntemler için kesin başarı sözü verilemez.

Golfçü dirseği egzersizleri

Egzersizler tanı doğrulandıktan sonra, ağrının şiddetine göre düzenlenmelidir. Yeni başlayan çok ağrılı bir dirsekle, aylar süren ve yüklenmeye toleransı artmış bir dirseğe aynı program uygulanmaz. İlk hedef rahat hareket etmek, ardından kuvveti ve dayanıklılığı artırmaktır.

Ön kol bükücü kaslarını germe

Kolunuzu öne uzatın, dirseğinizi kilitlemeden mümkün olduğunca düz tutun. Avuç içiniz yukarı bakarken diğer elinizle parmaklarınızı ve el bileğinizi nazikçe geriye, yere doğru yönlendirin. Ön kolun iç tarafında hafif gerilme hissedilmelidir. Keskin ağrı oluşturmadan 15–30 saniye tutup gevşetin. Tekrar sayısı ve sıklık muayeneye göre düzenlenir.

El bileği bükme ve kontrollü indirme

Ön kolunuzu masaya dayayın, avuç içiniz yukarı baksın ve el bileğiniz masanın kenarında serbest kalsın. Başlangıçta ağırlık kullanmadan el bileğinizi yavaşça yukarı büküp indirin. Uygun aşamada hafif bir ağırlık eklenebilir.

Eksantrik çalışmada diğer elinizle bileğinizi yukarı kaldırmaya yardım eder, ardından çalışan elinizle ağırlığı yaklaşık üç saniyede yavaşça indirirsiniz. Bu sırada el bileğini büken kaslar uzayarak yük taşır. Kontrol sağlandıkça direnç artırılır; ağır ağırlıkla başlamak gerekmez.

Ön kolu döndürme ve kavrama

Dirseğiniz bükülü ve ön kolunuz destekliyken avuç içinizi yavaşça yukarı ve aşağı çevirin. Hareket rahat yapılabildiğinde kontrollü direnç eklenebilir. Kavrama çalışmaları da iyileşmenin uygun aşamasında programa katılır. Ağrıyı belirgin artıran sert top sıkma egzersizini ısrarla sürdürmeyin.

Egzersiz sırasında keskin ağrı, uyuşma veya karıncalanma olursa durun. Egzersizden sonra ve ertesi gün ağrı belirgin artıyorsa yük fazladır; programın azaltılması gerekir. Egzersizlerin türü, tekrar sayısı ve direnç birlikte ayarlanmalıdır.

Golfçü dirseği bandı nasıl takılır

Epikondil bandı, bazı hastalarda kavrama sırasında ağrıyı azaltabilir. Bandın amacı tendonun kemiğe yapıştığı bölgeye iletilen yükü azaltmaktır; tek başına tedavinin yerini tutmaz.

Bandı dirsek ekleminin biraz altında, ön kolun iç taraftaki kas kitlesine yerleştirin. Destek pedi ağrılı kemik çıkıntısının doğrudan üzerine veya dirseğin arka iç tarafındaki sinir oluğuna basmamalıdır. Pedin yönü kullanılan ürünün tasarımına göre ayarlanır; ilk yerleşimi hekim veya fizyoterapistle kontrol etmek yararlıdır.

Bandı dolaşımı bozacak kadar sıkmayın. Parmaklarda uyuşma, karıncalanma, renk değişikliği veya artan ağrı olursa çıkarın. Daha çok ağrılı aktivite sırasında kullanılır; gece kullanımı ayrıca önerilmedikçe gerekli değildir. Bazı hastalarda kısa süreli el bileği ateli daha uygun olabilir.

Golfçü dirseğinde iğne tedavisi PRP ve EPTE

Yük düzenlemesi ve düzenli egzersize rağmen devam eden şikâyetlerde enjeksiyon seçenekleri değerlendirilebilir. Enjeksiyon planlarken tendonun durumuna ve hemen yakınından geçen ulnar sinire dikkat etmek gerekir. Uygulamayı ultrason eşliğinde yapmak, hedef dokuyu ve iğnenin ilerleyişini görmeyi sağlar.

PRP tedavisinde kişinin kendi kanından hazırlanan, trombositten zengin sıvı tendonun sorunlu bölgesine uygulanır. Amaç, trombositlerin içerdiği büyüme faktörleriyle onarım yanıtını desteklemektir. Bazı çalışmalarda ağrı ve işlev açısından yarar bildirilmiştir. Ancak golfçü dirseğine özgü çalışmaların sayısı ve kalitesi sınırlıdır; her hastada aynı sonuç beklenmez ve tendonun kesin olarak iyileşeceği söylenemez.

PRGF de kandan hazırlanan ve trombosit kaynaklı büyüme faktörlerinden yararlanmayı amaçlayan bir uygulamadır. Hazırlama protokolleri farklı olduğundan bir PRP çalışmasının sonucu her PRGF veya PRP uygulamasına doğrudan aktarılamaz. Enjeksiyon kararı verilirken beklenen fayda, belirsizlikler, geçici ağrı artışı ve enfeksiyon gibi riskler konuşulur.

Kortizon enjeksiyonu kısa süreli ağrı azalması sağlayabilir; uzun dönemde kalıcı üstünlüğü gösterilmemiştir. Tendonun zayıflaması ve ciltte değişiklik gibi riskleri nedeniyle özellikle tekrarlayan uygulamalarda dikkat gerekir. Enjeksiyon sonrası rahatlama, ağır yüke hemen dönmek için yeterli değildir; egzersiz programı sürdürülmelidir.

Ultrason eşliğinde EPTE ve PRP protokolü

Egzersiz ve yük düzenlemesine rağmen devam eden, tendon yapısında bozulmanın eşlik ettiği golfçü dirseğinde, seçilmiş hastalarda EPTE ile PRP’yi aynı tedavi seansında birlikte uyguluyorum. EPTE, ince bir iğne üzerinden verilen düşük şiddetli galvanik akımla tendonun hasarlı bölgesinde kontrollü bir elektrokimyasal uyarı oluşturmayı amaçlar. Kuru iğnelemeden farkı, iğne üzerinden elektrik akımı verilmesidir.

• Ultrasonla tendonun sorunlu bölgesini ve hemen yakınından geçen ulnar siniri belirliyorum. İnce iğneyi görüntüleme eşliğinde hedef bölgeye yerleştirerek EPTE uyguluyorum.
• EPTE’nin hemen ardından, hastanın kendi kanından hazırlanan PRP’yi ultrason eşliğinde aynı sorunlu tendon bölgesine enjekte ediyorum. Amaç, EPTE ile oluşturulan uyarıyı trombosit kaynaklı büyüme faktörleriyle desteklemektir.
• Sonrasında ağrılı yüklenmeyi azaltıp ön kol kaslarına yönelik germe ve aşamalı güçlendirme programını düzenliyorum. Seans sayısını ve tekrar aralıklarını tendonun durumuna ve tedaviye yanıta göre belirliyorum.

Bu kombinasyon, seçilmiş hastalarda kullandığım bir klinik yaklaşımdır. Golfçü dirseğinde tek başına PRP veya egzersize üstünlüğü henüz güçlü klinik kanıtlarla ortaya konmuş değildir. İşlem sonrasında geçici ağrı veya morluk olabilir; enfeksiyon ve çevre dokuların yaralanması gibi riskler de değerlendirilir. Ultrason rehberliği bu riskleri azaltmaya yardımcı olur, ancak tamamen ortadan kaldırmaz.

Golfçü dirseğinde kesin çözüm var mı

Herkes için geçerli, tek seferde kesin sonuç veren bir yöntem yoktur. Hastaların çoğu ameliyat dışı tedaviyle düzelir. Ağrı devam ediyorsa yalnızca yeni bir tedavi eklemek yerine tanıyı, günlük yüklenmeyi ve egzersizin uygunluğunu yeniden değerlendirmek gerekir.

Ameliyat da yüzde yüz iyileşme garantisi vermez. Doğru hastada, yeterli ameliyat dışı tedaviye rağmen süren ağrıyı azaltmak ve işlevi geri kazandırmak amacıyla yapılır.

Golfçü dirseği ameliyatı kimlere yapılır ve nasıl yapılır

Genellikle 6–12 ay boyunca uygun yük düzenlemesi ve rehabilitasyona rağmen ağrısı süren, işi veya sporu belirgin etkilenen hastalarda ameliyat gündeme gelir. Bu süre tek başına ameliyat kararı değildir. Muayene ve gerektiğinde MR ile ağrının kaynağı, tendon hasarı, eşlik eden sinir sıkışması veya bağ sorunu değerlendirilir.

Ameliyatta tendonun yapısı bozulmuş ve iyileşemeyen bölümleri temizlenir. Kalan sağlıklı tendonun durumuna göre onarım yapılır. Gerekirse tendon kemiğe küçük dikiş çapalarıyla yeniden tutturulur. Eşlik eden ulnar sinir sıkışması varsa aynı ameliyatta sinirin rahatlatılması da gerekebilir.

Ameliyat sonrasında enfeksiyon, sinir hasarı, dirsek sertliği veya ağrının tam geçmemesi gibi riskler bulunur. Yapılacak işlemin kapsamı ve rehabilitasyon bu değerlendirmeye göre belirlenir.

Golfçü dirseği ne kadar sürede iyileşir

Ameliyat dışı tedavide ilk düzelme haftalar içinde hissedilebilir; yük taşıma kapasitesinin toparlanması ise çoğu zaman birkaç ay sürer. Uzun süredir devam eden şikâyetlerde bu süre uzayabilir. Egzersiz programları sıklıkla 6–12 haftalık bir dönem için düzenlenir ve yanıta göre ilerletilir.

Ameliyattan sonra cilt yarasının iyileşmesi yaklaşık 10–14 gün sürebilir. Bu, tendonun ağır yük taşımaya hazır olduğu anlamına gelmez. Atel süresi tendon onarımına göre değişir; çoğu hastada ilk haftalarda koruma gerekir. Güçlendirmeye sıklıkla 6–8 hafta civarında, cerrahın belirlediği aşamada başlanır. Spora ve ağır işlere dönüş genellikle 3–6 ayı bulabilir.

İşe ve spora ne zaman dönülür

Kararı yalnızca geçen haftaya göre vermemek gerekir. Günlük kavrama hareketlerinin rahatlaması, dirsek ve el bileği hareketlerinin yeterli olması ve spora özgü hareketlerde ağrının belirgin artmaması önemlidir. Masa başı işlerde düzenleme yaparak çalışmak mümkün olabilir; ağır kaldırma veya kuvvetli kavrama gerektiren işlerde yük geçici olarak azaltılabilir.

Golf veya tenise önce daha kısa ve düşük şiddetli çalışmalarla dönülür. Ağırlık antrenmanında da direnç ve tekrar sayısı aşamalı artırılır. Tekniğin gözden geçirilmesi ve ön kol egzersizlerinin sürdürülmesi tekrarlama riskini azaltmaya yardımcı olur.

Sık sorulan sorular