Diz ön ağrısının birçok nedeni vardır. Bunlardan biri de çoğu zaman fark edilmeyen, ancak bazı kişilerde ciddi rahatsızlık yaratabilen bipartita patella durumudur. Diz kapağı kemiğinin iki ayrı parça halinde gelişmesi ile ortaya çıkan bu doğumsal yapı, genellikle belirti vermez. Ancak sporcularda veya diz bölgesine travma alan kişilerde inatçı diz ön ağrısına yol açabilir. Bu ağrı hem spor performansını düşürür hem de günlük aktiviteleri zorlaştırabilir.
Dilerseniz buradan ön diz ağrısı ile ilgili makalemizi okuyabilirsiniz.
Bipartita Patella Nedir?
Bipartita patella, diz kapağı kemiğinin (patella) doğuştan iki ayrı parça şeklinde gelişmesi ve bu parçaların tam olarak kaynaşmaması durumudur. Normalde patella tek ve bütün bir kemiktir. Ancak bu durumda kemik gelişim sürecinde birleşme tamamlanmaz ve iki ayrı kemik parçası olarak kalır.
Genellikle doğuştan gelen bir durumdur. Çoğu insanda tesadüfen fark edilir ve yaşam boyu herhangi bir şikâyete yol açmaz. Fakat bazı bireylerde, özellikle sporcularda, tekrarlayan zorlanmalar veya darbeler diz önünde ağrı oluşturabilir. Bu ağrı bazen uzun süre geçmez ve dinlenme ya da tedavi gerektirebilir.
Bipartita patella çoğunlukla her iki dizde birden görülür (bilateral). Ancak tek dizde de oluşabilir. Genel popülasyonda görülme sıklığı %1–2 civarındadır. Vakaların çoğu, başka nedenle çekilen diz röntgenlerinde tesadüfen saptanır.
Bipartita Patella Belirtileri Nelerdir?
Ağrılı bipartita patella, en sık dizin ön tarafında, diz kapağının üst ve dış kısmında ağrı ile kendini gösterir. Ağrı genellikle tam bipartita bölgesinde lokalizedir.
Hastalar, ağrının özellikle deep squat gibi dizin tamamen büküldüğü egzersizlerde arttığını ifade eder.
Bu durum, en çok buz pateni ve kayak gibi diz üzerine yüksek yük binen sporlarla uğraşan elit sporcularda görülür. Ağrı öyküsü olan hastalar sorgulandığında, çoğu zaman şikâyetlerin başlamasından önce dizlerine sert bir darbe aldıklarını belirtir. Travma genellikle diz kapağının sert bir zemine ya da cisme doğrudan çarpması şeklindedir.
Travma sonrası patellanın iki parçası arasındaki fibröz doku zarar görebilir. Bu doku tam iyileşmezse, kronik diz önü ağrısı ortaya çıkar.
Bipartita Patella Tanısı Nasıl Konulur?
Tanı, öncelikle fizik muayene ile başlar. Diz kapağının üst-dış kısmında hassasiyet ve lokal ağrı tipik bulgulardır.
Kesin tanı için röntgen kullanılır. Röntgende patellanın iki ayrı kemik parçası şeklinde geliştiği görülür.
Bazı durumlarda MR (Manyetik Rezonans) görüntüleme yapılır. Bu yöntemle yumuşak doku durumu ve fibröz doku hasarı değerlendirilir. Ayrıca travma sonrası oluşabilecek diğer diz içi yaralanmalar dışlanabilir.
Bipartita Patella Tedavi Yöntemleri
1. Ameliyat Dışı Tedavi (Konservatif Yaklaşım)
Bipartita patella vakalarının büyük kısmı ameliyata gerek kalmadan tedavi edilebilir. Uygulanan yöntemler şunlardır:
- Aktivite Modifikasyonu: Ağrıyı artıran spor ve egzersizlerden (deep squat, zıplama, sert zemine diz çökme) geçici olarak kaçınmak.
- Buz Uygulaması: Spor sonrası veya ağrı arttığında 15-20 dakika süreyle uygulanır.
- Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon: Kuadriseps ve hamstring kaslarını güçlendiren egzersizler diz çevresindeki yükü azaltır.
- Anti-inflamatuar İlaçlar: Doktor önerisi ile kısa süreli ağrı ve ödem kontrolü için kullanılabilir.
- Enjeksiyon Tedavileri: Kronik ağrılarda, ultrason eşliğinde yapılan kortizon veya PRP enjeksiyonları ağrı kontrolünde etkili olabilir.
2. Cerrahi Tedavi
Cerrahi, yalnızca uzun süreli konservatif tedavilere rağmen ağrısı geçmeyen ve günlük yaşamı ya da sporu engelleyen hastalarda düşünülür.
Seçenekler şunlardır:
- Ekstra Parçanın Çıkarılması (Eksizyon): Patellanın küçük parçalı bölümü çıkarılarak ağrı kaynağı ortadan kaldırılır.
- Fibröz Doku Temizliği: İki kemik parçası arasındaki hasarlı dokunun çıkarılması sağlıklı iyileşmeyi destekler.
- Parçaların Birleştirilmesi (Fiksasyon): Nadiren, özellikle sporcularda, iki parça vida veya diğer tespit materyalleri ile kaynaştırılır.
Cerrahi sonrası genellikle kısa sürede yük vermeye başlanabilir. Spora dönüş süresi, yapılan işleme göre değişir.
Sonuç ve Öneriler
Bipartita patella çoğu zaman tesadüfen fark edilir ve tedavi gerektirmez. Ancak sporcularda veya travma sonrası gelişen diz önü ağrısı bu durumla ilişkili olabilir.
Doğru tanı, gereksiz tedavilerden kaçınmak ve spora dönüş süresini kısaltmak açısından önemlidir. Ağrılar uzun sürüyorsa ve spor performansını etkiliyorsa, ortopedi uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.
Kişisel durumunuzun değerlendirilmesi ve size en uygun tedavi yönteminin belirlenmesi için utku erdem özer ile iletişime geçebilirsiniz. Detaylı bilgi için iletişim kanallarını kullanabilir veya doğrudan randevu alabilirsiniz.
