Plika sendromu, özellikle diz ön ağrısı yaşayan hastalarda sık atlanan bir tanıdır. Diz eklemi içinde doğuştan var olan plika zarlarının tahriş olmasıyla ortaya çıkar. Normalde kağıt kalınlığında olan bu yapılar, tekrarlayan sürtünme ve yüklenmelere bağlı olarak 3-4 kat kalınlaşabilir.
Bizi Google’da tercih edilen kaynak yapınYeni yazılarımız aramalarınızda öne çıksınEkleKalınlaşan plika, diz hareketi sırasında eklem kıkırdağına sürtünerek ağrıya ve zamanla kıkırdakta hasara neden olur. Bu durum özellikle dizin ön ve iç kısmında ağrı, hassasiyet ve takılma hissiyle kendini gösterir.
Plika sendromu en sık sporcularda görülse de spor yapmayan bireylerde de ortaya çıkabilir. Özellikle dizinde kireçlenme (osteoartrit) bulunan hastalarda, medial plikanın kalınlaşması dizin bu bölgesinde rahatsızlığa yol açabilir. Ayrıca daha önce diz ameliyatı geçirmiş kişilerde, özellikle ön çapraz bağ ameliyatı sonrası birkaç ay içinde dizin iç-ön tarafında devam eden, inatçı ağrı ve hassasiyet geliştiğinde, akla medial plika sendromu gelmelidir.
Dizinde ön tarafında ağrı ile başvuran hastalarda plika sendromu tanısı muayene ile konulduğunda, çoğu zaman ameliyat dışı tedavi yöntemleri ile başarılı sonuçlar elde edilir. Ultrason ile plika bulunarak eklem içine değil de plika dokusunun içine yapılan enjeksiyonların başarı şansı çok yüksektir. Plika enjeksiyonlarında kortizon iğnesi ve Sanakin PRP enjeksiyonları yapılır. Bazı hastalarda 2-3 enjeksiyon gerekse de çoğu hastada tek enjeksiyon ile hasta plika ağrısından kurtulur.
Yapılan enjeksiyonlara rağmen şikâyetler devam ediyorsa, artroskopik yöntemle plika ameliyatıyla (plikanın çıkarılması) kalıcı çözüm sağlanır.
Plika nedir?
Plika, diz eklemi içerisinde bulunan ince, elastik zarımsı yapılarıdır. Bu yapılar, anne karnında iken embriyonik gelişim sırasında diz eklem kapsülünün bölünmesiyle ortaya çıkar. Normalde plikalar, diz eklemi içerisinde herhangi bir rahatsızlık veya sorun yaratmadan bulunurlar. Ancak, bazı durumlarda bu zarlar iltihaplanabilir, kalınlaşabilir veya tahriş olabilir ve bu durum plika sendromuna yol açabilir.
Dizde dört farklı plika vardır: süperomedial, lateral, mediopatellar ve infrapatellar plikalar.
Bu tiplerin her biri diz ekleminin farklı bölgelerinde bulunur ve en sık sorunyaratan plika tipi medial patellar plikadır. Plika sendromu, bu yapıların diz hareketleri sırasında sıkışması veya sürtünmesi sonucunda ağrı verahatsızlık hissi oluşturur.
Plika Sendromu Nedir?
Plika sendromu, dizinizin iç tarafında normalde bulunan bir dokunun yaralanma veya aşırı kullanım nedeniyle kalınlaşması sonucu diz ağrısı oluşturan bir durumdur.
Teşhis bazen zor olabilir, ancak diz ağrınızın kaynağı bu ise kolayca tedavi edilebilir.
Plika Sendromu Neden Olur?
Plika sendromu diz eklemi içindeki plika adlı zarımsı yapının tahriş olması sonucu olur.
Bununla birlikte Plika sendromuna neden olabilecek çeşitli faktörler aşağıda listelenmiştir.
-
Aşırı Kullanım ve Tekrarlayan Hareketler: Plika sendromu genellikle sporcularda ve fiziksel olarak aktif bireylerde görülür. Tekrarlayan diz hareketleri, özellikle koşma, bisiklete binme veya sıçrama gibi aktiviteler plikaların tahriş olmasına neden olabilir.
-
Travma veya Yaralanmalar: Dize alınan darbeler veya düşme gibi travmatik olaylar, plikaların iltihaplanmasına yol açabilir. Bu tür yaralanmalar plikaların sıkışmasına veya tahriş olmasına sebep olabilir.
-
Diz Eklemi Anormallikleri: Diz ekleminde yapısal anormallikler veya dizin doğal hareketini etkileyen problemler de plika sendromuna katkıda bulunabilir. Bu durum, plikaların daha kolay sıkışmasına veya sürtünmesine neden olabilir.
-
Diz Ameliyatları: Geçirilmiş diz cerrahileri sonrasında plikaların tahriş olması veya iltihaplanması mümkündür. Cerrahi işlemler sonrası plika dokusunda enflamasyon gelişip plika sendromu gelişebilir.
-
Diz Eklemi Kireçlenmesi: Artrit gibi diz ekleminde iltihaba yol açan durumlar, plikaların da iltihaplanmasına neden olabilir. Bu durum, plika sendromunun ortaya çıkmasını tetikleyebilir.
Plika Sendromu Belirtileri Nelerdir?
-
Ağrı: Plika sendromu olan kişilerin en belirgin özelliği dizin ön ve iç tarafındaki ağrıdır. Ağrı Kondromalazi patelladan farklı olarak diz kapağının altında değil, diz kapağının iç yan tarafındadır. Merdiven çıkarken, dizinizi bükerken, çömelirken ağrı artar. Uzun süre oturma pozisyonda dizin bükülü kalıp, plikanın eklem kıkırdağı ile temas etmesi sonucu ağrı artar.
-
Şişlik: Plika eklemde enflamasyon yapıp, eklemde şişliğe sebep olabilir.
-
Dizden ses gelmesi: Dizinizi bükerken veya uzatırken tıklama sesi gelebilir.
-
Diz kapağınızın iç yan tarafında elinizle hissedebileceğiniz sert bantsı yapı.
Plika Sendromu Nasıl Teşhis Edilir?
Detaylı fizik muayene sonrası plika sendromundan şüphe edilir. Genellikle ayırıcı tanı için MR görüntülemeye gerek duyulur. Ayrıca Plika sendromunun MR görüntüleme ile teşhisi zor olabilir.
Plika Sendromu Nasıl Tedavi Edilir?
Plika sendromu tedavisi, hastanın semptomlarına ve plika dokusunun durumuna bağlı olarak değişmektedir. İlk adım, cerrahi olmayan tedavi yöntemlerini denemektir. Daha sonra ameliyat tedavisi değerlendirilir.
Plika Sendromu Ameliyatsız (Cerrahi Dışı) Tedavi Yöntemleri
Plika sendromu tanısı konulduğunda, çoğu hasta cerrahiye gerek kalmadan tedavi edilebilir. Günümüzde, özellikle ultrason eşliğinde yapılan enjeksiyonlar sayesinde, kısa sürede etkili sonuçlar alınabilmektedir.
Ultrason Eşliğinde Plika Enjeksiyonu
Plika tedavisinde ilk tercih edilen yöntem, kalınlaşmış plika dokusunun içine doğrudan yapılan enjeksiyondur. Ultrason rehberliğinde uygulanan bu tedavi sayesinde ilaç doğrudan hedef bölgeye ulaştırılır. Bu da hem başarı oranını artırır hem de gereksiz eklem içi müdahalelerden kaçınılmasını sağlar.
Enjeksiyonlarda genellikle kortizon veya Sanakin (otojen PRP) kullanılır. Bazı hastalarda 2–3 seans enjeksiyon gerekebilirken, birçok hastada tek enjeksiyonla şikâyetler tamamen gerileyebilir.
Ultrason eşliğinde enjeksiyon sayesinde hem ağrı hem de plika kaynaklı takılma hissi ortadan kalkar.
Ultrason eşiliğinde iğne tedavileri hakkında detaylı bilgi için bu sayfaya göz atabilirsiniz.
Destekleyici Uygulamalar ve Egzersiz Programı
Enjeksiyon tedavisini takiben ya da enjeksiyon yapılamayan hastalarda, şu konservatif yöntemler uygulanabilir:
- Aktivite Modifikasyonu: Plikayı zorlayan çömelme, merdiven inip çıkma gibi hareketlerden kaçınılması önerilir.
- Soğuk Uygulama: Günde 2-3 kez 15-20 dakikalık buz uygulamaları, şişlik ve ağrıyı azaltmada etkilidir.
- İlaç Tedavisi: Ağrıyı ve iltihabı baskılayan ilaçlar ile kısa sürede semptom kontrolü sağlanabilir.
- Fizyoterapi:
- Hamstring Esnetmeleri: Diz önü baskısını azaltır.
Kuadriseps Güçlendirme Egzersizleri: Dizin biyomekaniğini destekler, plika tahrişini azaltır.
Plika Sendromu Kortizon İğne ile Tedavisi
Kendi pratiğimde ultrason altında yaptığım plika enjeksiyonlarından oldukça iyi sonuçlar alıyorum. Burada amaç kalınlaşmış plikanın içine kortizol injeksiyonu yaparak plikayı inceltip ağrı ve takılmayı engellemektir.
Kortizon iğnesi hakkında daha fazla bilgi almak için bağlantıya tıklayıp kortizon iğnesi yazımızı okuyabilirsiniz.
Plika Sendromu Ameliyatı
Cerrahi olmayan tedaviler yardımcı olmazsa, kapalı ameliyat ile plika çıkarılır. Bu işlem kapalı olarak artroskopik teknik ile dizinize küçük iki kesi yapılır, bir kesiden kamera yerleştirilerek görüntü ekrana yansıtılır. Öteki kesiden ise küçük cerrahi aletler yerleştirilir. Plika tama yakın çıkarılır.
Yaptığım ve oldukça başarılı geçen bir operasyon olan plika sendromu ameliyatı izle.
Plika Sendromu Tekrar Eder Mi?
Plika sendromu, özellikle uygun tedavi uygulanmadığında veya dizdeki yüklenme devam ettiğinde tekrar edebilir. Ancak doğru şekilde yönetilen ameliyatsız tedavi yöntemleri, tekrarlama riskini belirgin şekilde azaltır. Özellikle ultrason eşliğinde yapılan enjeksiyonlar, kalınlaşmış plikanın incelmesini sağlayarak ağrının azalmasına yardımcı olur. Bu uygulamada plika zarının içine ya da çevresine ilaç verilerek ödemin ve kalınlığın gerilemesi hedeflenir. Bazı hastalarda tek seans yeterli olurken, bazen 2–3 enjeksiyon gerekebilir.
Bu yöntemin başarı oranı oldukça yüksektir ve tedaviye yanıt veren hastalarda plika sendromunun tekrar etme olasılığı düşüktür. Uygun egzersiz programları ve yüklenmenin azaltılmasıyla birlikte uygulandığında, uzun vadeli konfor sağlanabilir. Ancak ameliyatsız tedaviye yanıt vermeyen olgularda artroskopik plika ameliyatı kalıcı çözüm sunar.
Plika Ameliyatı Sonrası İyileşme Süreci Nasıldır?
Plika ameliyatı (artroskopik plika eksizyonu) sonrası iyileşme süreci genellikle hızlı ve sorunsuzdur. Kapalı yöntemle yapılan bu ameliyatta yumuşak dokulara minimal müdahale edildiği için hastalar çoğu zaman kısa sürede gündelik hayatlarına dönebilir. İlk birkaç gün içinde hafif ağrı ve şişlik beklenebilir. Genellikle bir hafta içinde günlük aktivitelere dönüş mümkündür.
Ameliyat sonrası fizik tedavi süreci büyük önem taşır. Diz hareket açıklığını geri kazanmak, kasları güçlendirmek ve tam fonksiyona ulaşmak için fizik tedaviye genellikle 1. haftadan itibaren başlanır. Bu süreç mutlaka doktor kontrolünde ve bire bir fizyoterapist eşliğinde yürütülmelidir. Egzersiz programı hastanın durumuna göre bireyselleştirilmeli ve yüklenme kademeli olarak artırılmalıdır.
Çoğu hasta 3–6 hafta içinde normal aktivitelerine dönebilir. Spor yapan bireylerde sahaya dönüş süresi, yapılan sporun türüne göre değişmekle birlikte genellikle 6–8 haftayı bulabilir. Uygun cerrahi teknik ve doğru rehabilitasyon ile birlikte plika sendromunun tekrarlama riski oldukça düşüktür.
Sonuç
Plika sendromu, diz eklemindeki plika adı verilen zarların iltihaplanması veya tahriş olması sonucu ortaya çıkar. Genellikle sporcular ve fiziksel olarak aktif bireylerde görülür ve dizin ön ve orta hattın iç tarafında ağrıya neden olur. Plika sendromu, yürüme, koşma ve merdiven inip çıkma gibi faaliyetler sırasında tetiklenir.
Özellikle Plika, diz ekleminde bulunan ince, elastik zarları ifade eder. Plika sendromu, dizdeki bu zarların aşırı kullanım, travma veya yapısal anormallikler sonucu tahriş olmasıyla meydana gelir. Belirtileri arasında dizin ön ve iç tarafında ağrı, şişlik, dizden ses gelmesi ve sert bantsı yapı hissedilmesi bulunur.
Teşhis, fizik muayene ve bazen MR görüntüleme ile konur. Tedavi dinlenme, buz uygulaması, ilaç tedavisi ve fizyoterapi ile yapılır. Fizyoterapi, kuadriseps kaslarını güçlendirmek ve hamstring kas grubunu esnetmek için egzersizleri içerir.
Ameliyatsız tedavi yöntemleri etkili olmazsa, kapalı ameliyat ile plika çıkarılır. Bu işlem artroskopik teknikle yapılır ve genellikle başarılı sonuçlar verir.
Plika Sendromu Hakkında Sık Sorulan Sorular
Plika sendromu nedir, dizde ne anlama gelir?
Plika sendromu, diz eklemi içinde yer alan zar benzeri yapıların (plikaların) iltihaplanması veya tahriş olması sonucu ortaya çıkar. Bu durum genellikle dizin ön ve iç kısmında ağrıya, hareket sırasında tıklama hissine yol açar.
Plika dizde tam olarak nerede bulunur?
Plikalar diz ekleminin çeşitli bölgelerinde bulunur. En sık sorun yaratan medial patellar plika, diz kapağının iç kısmında yer alır ve femur kemiğine sürtünerek ağrıya neden olur.
Plika sendromu nasıl anlaşılır?
Diz kapağının iç tarafında, özellikle bükme ve çömelme sırasında oluşan ağrı, tıklama sesi ve bazen dizde takılma hissi bu sendromun tipik belirtileridir. Fizik muayene ve bazı özel testlerle tanı desteklenir.
Plika sendromu ile menisküs yırtığı nasıl ayırt edilir?
Menisküs yırtığı genellikle eklem çizgisi üzerinde ağrı yapar ve kilitlenme gibi mekanik semptomlara neden olur. Plika sendromunda ise ağrı diz kapağının iç yanında olup daha yüzeyel ve yaygındır.
Plika sendromu MR’da belli olur mu?
MR görüntüleme ile kalınlaşmış veya ödemli plikalar görülebilir, ancak her zaman net tanı sağlamayabilir. Klinik muayene ile birlikte değerlendirilmesi gerekir çünkü plika bazen MR’da gözden kaçabilir.
Plika sendromu ağrısı nasıldır?
Ağrı genellikle donuk ve sızlayıcıdır. Merdiven inip çıkarken, çömelirken ya da uzun süre oturup ayağa kalkarken belirginleşir. Dizin iç kısmında lokalizedir ve bazen tıklama hissiyle birlikte olur.
Plika sendromu sporcularda neden sık görülür?
Koşu, bisiklet, squat gibi sporlar dizde tekrarlı hareketlere neden olur. Bu tekrarlar medial plikaya sürtünme yaparak zamanla tahrişe ve kalınlaşmaya yol açar, bu da sendromun gelişmesini tetikler.
Plika sendromu dinlenmeyle geçer mi?
Erken evrelerde dinlenme, aktivitelerin kısıtlanması ve soğuk uygulama ile belirtiler hafifleyebilir. Ancak kalınlaşmış plika dokusu varsa, tek başına dinlenme yeterli olmaz; fizyoterapi ve enjeksiyon gerekebilir.
Plika sendromu için hangi egzersizler faydalıdır?
Hamstring germe egzersizleri ve kuadriseps kaslarını güçlendirme çalışmaları oldukça faydalıdır. Bu egzersizler diz kapağının hizalanmasını düzenleyerek plikaya olan baskıyı azaltır.
Plika sendromu için fizik tedavi işe yarar mı?
Evet, özellikle diz çevresi kas gruplarının dengelenmesine yönelik fizyoterapi oldukça etkilidir. Kas dengesizlikleri düzeldikçe plika üzerindeki sürtünme azalır ve semptomlar hafifler.
Plika sendromunda buz uygulaması ne sıklıkla yapılmalı?
Buz uygulaması günde 2–3 kez, her seferinde 15–20 dakika olacak şekilde yapılmalıdır. Bu yöntem, inflamasyonu ve şişliği azaltarak ağrının hafiflemesine katkı sağlar.
Plika sendromu için kortizon iğnesi etkili midir?
Evet. Ultrason eşliğinde kalınlaşmış plika içine yapılan kortizon enjeksiyonu, lokal inflamasyonu azaltır, dokuyu inceltir ve dizdeki takılma ya da ses gelme gibi şikayetleri ortadan kaldırabilir.
Plika sendromu ameliyatsız geçebilir mi?
Çoğu hasta, uygun egzersiz programı, fizik tedavi ve enjeksiyon tedavileriyle cerrahiye ihtiyaç duymadan iyileşebilir. Ancak dirençli vakalarda artroskopik cerrahi gündeme gelebilir.
Plika sendromu ameliyatı nasıl yapılır?
Artroskopik yöntemle, yani kapalı cerrahiyle yapılır. Dizde 2 küçük kesi açılarak kamera ve cerrahi aletler yerleştirilir. Kalınlaşmış plika dokusu çıkarılır. Aynı gün taburculuk mümkündür.
Plika sendromu ameliyatı sonrası iyileşme süreci nasıldır?
Ameliyat sonrası genellikle 1–2 hafta içinde ağrılar belirgin şekilde azalır. Fizik tedavi ile desteklenirse 4–6 hafta içinde eski aktivite düzeyine dönmek mümkündür.
Plika sendromu kalıcı mıdır?
Doğru tedavi edilirse kalıcı değildir. Cerrahiyle çıkarılan plikalar tekrar oluşmaz ve çoğu hasta semptomsuz bir yaşama kavuşur. Ancak altta yatan biomekanik bozukluklar devam ederse yeniden benzer sorunlar gelişebilir.
Plika sendromunda dizde çıtlama neden olur?
Plika dokusu kalınlaştığında diz hareketi sırasında uyluk kemiğine sürtünerek çıtlama ya da takılma hissi yaratabilir. Bu durum özellikle çömelme ve kalkma esnasında belirgindir.
Plika sendromu en çok kimlerde görülür?
Genç ve aktif bireylerde, dizin yoğun kullanıldığı spor dallarıyla uğraşan kişilerde, özellikle kadın sporcularda daha sık görülür. Aynı zamanda diz hizalanma sorunları olan kişilerde de risk artar.
Plika sendromu için ne zaman doktora gidilmeli?
Diz ağrısı 1–2 haftadan uzun sürdüyse, egzersiz veya günlük aktiviteler sırasında ağrı ve tıklama varsa, dizde şişlik oluşmuşsa mutlaka ortopedi uzmanına başvurulmalıdır.
Plika sendromu ilerlerse ne olur?
Tedavi edilmediği takdirde, kalınlaşan plika eklem yüzeyine zarar vererek kıkırdak aşınmasına yol açabilir. Bu da daha ciddi patellofemoral problemlerle sonuçlanabilir.
Makalemizi okuduğunuz için teşekkürler. Dilerseniz utkuerdemozer.com bağlantısından ana sayfaya genel bir göz atabilirsiniz.
