El Bileği Kırıkları

El bileği; sekiz küçük kemikten ve iki ön kol kemiğinden, Radius ve Ulna’dan oluşur. Kemiklerin şekli, avuç içi yukarı veya aşağı yönlü hareketlerde bileğin bükülmesi ve düzeltilmesi, yana doğru hareket etmesine ve dönmesine izin verir. Açık bir ele düşerken olduğu gibi, yeterli kuvvet uygulandığında bu kemiklerin herhangi birinde kırılma meydana gelebilir. Araba kazası, çatıdan veya merdivenden düşme gibi yüksek enerjili bir darbelerde ciddi yaralanmalar meydana gelebilir. Kemiğin daha kırılgan hâle geldiği yaygın bir durum olan Osteoporoz Hastalığı, hastaların el bileklerini kırılmalara daha yatkın hâle getirir.


El bileğinin en sık kırılan kemiği Radius’tur. Pek çok insan kırık ile çatlağın farklı olduğunu düşünür ancak bunlar aynıdır. El bileği kırıldığında ağrı, şişlik, el ve el bileğini kullanımında zorlanma olur. Genellikle bilekte çarpıklık ve deforme görünür. Skafoid gibi küçük bilek kemiklerinin kırıkları muhtemelen deforme olmuş görünmez. Basit kırıklarda genellikle kemik parçaları yerinden hareket etmemiştir ve hizalanmaları bozulmamıştır. Yerinden ayrışmış kırıklarda ise kemik parçaları dengesizdir, yerinden çıkma veya kayma eğilimindedir, bu durumda el bileğinde şekil bozukluğu görünme olasılığı daha yüksektir. Bazı kırıklar normalde pürüzsüz, bilyeli yatak benzeri eklem yüzeyini kırar; diğerleri eklemin yakınında olacak ancak eklem yüzeyini sağlam bırakacak şekilde kırılır. Bazen kemik birçok parçaya bölünür ve bu da onu genellikle dengesiz hale getirir. Açık bir kırık, bir kemik parçası deriden çıktığında (içeriden dışarıya) ya da sert bir cisim (kurşunlanma, demir parçası vb.) ile cildin yaralanması (dışarıdan içeriye) sonucu meydana gelir.


Kırık Nasıl Değerlendirilir?


Doktorunuzun kırık olup olmadığını anlayabilmesi ve tedavinin belirlenmesine yardımcı olması için muayene ve röntgen çekilmesi gerekir. Bazen kırık parçalarının ve ilişkili yaralanmaların daha iyi ayrıntılarını elde etmek için bir BT taraması veya MRI kullanılabilir. El bileği kırıldığında kemiğe ek olarak bağlar (kemikleri bir arada tutan yapılar), tendonlar, kaslar ve sinirler de yaralanabilir. Bu yaralanmaların kırığa ek olarak tedavi edilmesi gerekebilir.


Nasıl Tedavi Edilirler?


Kırığın yapısı, yerinden ayrışıp ayrışmaması ve stabil (ayrışma eğilimi) olup olmaması tedaviyi belirleyen faktörlerdir. Diğer önemli hususlar arasında yaş, genel sağlık durumu, kırığın dominant elde olup olmaması, iş ve boş zaman aktiviteleri, önceki herhangi bir yaralanma veya artritin varlığı ve bunlarla ilişkili yaralanmalar yer alır.


Yer değiştirmemiş bir kırığı tedavi etmek veya oluşmuş bir kırığı korumak için bir atel veya alçı kullanılabilir. Diğer kırıkların kemiği düzgün şekilde yerleştirmek ve/veya stabilize etmek için ameliyat edilmesi gerekebilir. Kırıklar K telleri, vidalar, plaklar, rodlar veya eksternal fiksasyon ile stabilize edilebilir. Eksternal fiksasyon, vücudun dışında bir çerçevenin, kırık bölgesinin üstünde ve altında kemiğe yerleştirilen teller ile tutturulduğu ve aslında kemik iyileşene kadar onu traksiyonda (germe) tuttuğu bir yöntemdir. El bileği kırıklarının değerlendirilmesi ve tedavisinde bazen artroskopi kullanılmaktadır.


Bazen kemik eksik olabilir veya hizalandığında kemikte bir boşluk oluşacak kadar şiddetli bir şekilde ezilebilir. Bu gibi durumlarda kemik grefti gerekli olabilir. Bu prosedür de kusurun doldurulmasına yardımcı olmak için vücudun başka bir yerinden kemik alınır. Bir kemik bankasından alınan kemik veya sentetik kemik grefti ile boşluklar doldurulur.


El bileği kırığı iyileşirken parmakların hareketsiz kalmasını gerektirecek başka bir yaralanma olmaması şartıyla parmakların esnek tutulması çok önemlidir. Aksi takdirde parmaklar sertleşerek el fonksiyonunun iyileşmesini engeller. El bileği yeterli stabiliteye sahip olduktan sonra bileğin kendisi için hareket egzersizleri başlatılabilir. Doktorunuz bu egzersizler için uygun zamanlamayı belirleyecektir. El terapisi genellikle esnekliğin, gücün ve işlevin iyileşmesine yardımcı olmak için kullanılır.


Ne Tür Sonuçlar Bekleyebilirim?


İyileşme süresi yaralanmanın ciddiyetine, ilişkili yaralanmalara ve daha önce belirtildiği gibi diğer faktörlere bağlı olarak önemli ölçüde değişir. El bileği kırığında maksimum iyileşmenin birkaç ay sürmesi alışılmadık bir durum değildir. Bazı hastalarda tedavi sonucunda sertlik veya ağrı olabilir, özel el rehabilitasyonu gerekebilir. Eklem yüzeyi ağır şekilde yaralanmışsa eklem kıkırdağı bozularak artrit gelişebilir. Bazen ek tedavi veya rekonstrüktif cerrahi gerekebilir.